Ορνιθοπανίδα: Μανδαρίνος

Μανδαρίνος, Αίξ (Aix)

Γένος χηνόμορφων πτηνών της οικογένειας των ανατιδών. Ζουν κυρίως στη Βόρεια Αμερική και στην Κίνα, από όπου μεταφέρθηκαν και σε άλλα μέρη. Έχουν μέτριο μέγεθος (γύρω στα 15-20 εκ.) και εκτρέφονται κυρίως για τον ωραίο χρωματισμό τους.
Κυριότερα είδη είναι η μανδαρίνος η σύζυγος (Aix sponsa), γνωστή και με την ονομασία καρολίνα, που ζει κυρίως στις ΗΠΑ, όπου και προστατεύεται από το κυνήγι με ειδικό νόμο, και η μανδαρίνος η περουκοφόρα (Aix galericulata), γνωστή και με την ονομασία μανδαρίνος. Είναι ένα είδος εντυπωσιακά όμορφης πάπιας με έντονα χρώματα, καλύπτουν όλες τις αποχρώσεις του ουράνιου τόξου, τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο για την επίδειξη του αρσενικού την περίοδο της αναπαραγωγής.
Ενδιαίτημα
Το φυσικό του περιβάλλον είναι η ανατολική Ασία, σήμερα όμως έχει μεταφερθεί και αναπαραχθεί σε πολλά μέρη του κόσμου. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός τους βρίσκεται στην Ιαπωνία, όπου αριθμεί πάνω από 5.000 ζευγάρια.
Ενδημούν σε ρηχές λίμνες ή έλη με πλούσια βλάστηση. Κατά καιρούς έχουν κάνει την εμφάνισή τους στη χώρα μας, τόσο στη λίμνη των Ιωαννίνων όσο και της Καστοριάς.
Διατροφή
Οι μανδαρίνοι ενδημούν σε ρηχές λίμνες ή έλη με πλούσια βλάστηση και τρέφονται κυρίως με σπόρους, φυτά, έντομα, ψάρια και σαλιγκάρια.
Το είδος αυτό είναι σύμβολο της συζυγικής πίστης και ευτυχίας στην ανατολική Ασία.
Το όνομα του γένους προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη αἴξ (που σήμαινε ένα είδος υδρόβιου πτηνού που αναφέρει ο Αριστοτέλης, αν και στη σύγχρονη γλώσσα σημαίνει την κατσίκα).

Γενικά Χαρακτηριστικά του Γένους

Σεξουαλικός Διμορφισμός. Το γένος Aix παρουσιάζει έναν από τους πιο έντονους σεξουαλικούς διμορφισμούς στο βασίλειο των πτηνών:
Αρσενικά: Διαθέτουν εξαιρετικά πολύχρωμο, ιριδίζον φτέρωμα κατά την περίοδο της αναπαραγωγής για να προσελκύσουν τα θηλυκά.
Θηλυκά: Έχουν πολύ πιο διακριτικό, καφέ-γκρίζο φτέρωμα (καμουφλάζ), το οποίο τις προστατεύει από τους θηρευτές κατά τη διάρκεια της επώασης των αυγών.
Συμπεριφορά και Φώλιασμα. Φωλιές σε δέντρα: Σε αντίθεση με τις περισσότερες πάπιες που φωλιάζουν στο έδαφος, τα είδη του γένους Aix φωλιάζουν σε κουφάλες δέντρων κοντά σε λίμνες ή ποτάμια.
Τα πρώτα βήματα: Μόλις μία ημέρα μετά την εκκόλαψη, οι νεοσσοί πρέπει να πηδήξουν από την κουφάλα του δέντρου (συχνά από ύψος αρκετών μέτρων) στο έδαφος, ακολουθώντας το κάλεσμα της μητέρας τους. Λόγω του μικρού τους βάρους και του απαλού τους πτερώματος, σπάνια τραυματίζονται.
Διατροφή: Είναι παμφάγα πτηνά. Τρέφονται με σπόρους, βελανίδια, υδρόβια φυτά, έντομα και μικρά σαλιγκάρια.

Ταξινόμηση και Είδη

Αντίθετα με τη διπλή αναφορά του Aix galericulata που συναντάται συχνά εκ παραδρομής, το γένος περιλαμβάνει ακριβώς δύο ζωντανά είδη:

◾1. Aix sponsa (Βορειοαμερικανική Πάπια των Δασών / Wood Duck)

🔸Περιοχή εξάπλωσης: Βόρεια Αμερική (από τον Καναδά έως το Μεξικό).
🔸Χαρακτηριστικά: Ο αρσενικός έχει εντυπωσιακό πράσινο-πορφυρό λοφίο, λευκές ρίγες στον λαιμό και κόκκινα μάτια.
🔸Κατάσταση διατήρησης: Ελάχιστης ανησυχίας (LC), αν και στις αρχές του 20ού αιώνα είχε σχεδόν εξαφανιστεί λόγω της υπεραλίευσης και της αποψίλωσης των δασών.

◾2. Aix galericulata (Πάπια Μανδαρίνος / Mandarin Duck)

🔸Περιοχή εξάπλωσης: Ανατολική Ασία (Κίνα, Ιαπωνία, Κορέα, Σιβηρία). Έχει εισαχθεί με επιτυχία και στην Ευρώπη (κυρίως στη Μεγάλη Βρετανία).
🔸Χαρακτηριστικά: Ο αρσενικός φέρει ένα απίστευτα πολύχρωμο φτέρωμα με πορτοκαλί "πανιά" στις φτερούγες, κόκκινο ράμφος και μεγάλο λοφίο.
🔸Πολιτισμική σημασία: Στην παράδοση της Ανατολικής Ασίας (Κίνα και Ιαπωνία), οι μανδαρίνοι θεωρούνται σύμβολο συζυγικής πίστης και αγάπης, καθώς πιστεύεται ότι ζευγαρώνουν για μια ζωή.

Aix sponsa

Aix galericulata

Χήνες (Χηνίναι) Anserinae