Γένος Σαξικόλη (Saxicola) 
Γένος μικρών στρουθιόμορφων πουλιών που ανήκει στην οικογένεια Μυγοθηρίδες(Muscicapidae). Είναι εντομοφάγα πουλιά, ο βιότοπός τους είναι ανοικτές περιοχές με χαμηλή βλάστηση και χορτολιβαδικές εκτάσεις με διάσπαρτους μικρούς θάμνους. Ταξινομείται σε 15 είδη με ευρεία κατανομή στην Ευρασία εκτός της Αμερικής. Στο παρελθόν περιλαμβανόταν στην οικογένεια Turdidae, νεότερες μελέτες πλέον το ταξινομούν στην οικογένεια Muscicapidae. Στην Ελλάδα είναι κοινώς γνωστά τα είδη καστανολαίμης και μαυρολαίμης.
Σαξικόλη (Saxicola): Οι Ακοίμητοι Φρουροί της Υπαίθρου
Αν περπατάτε σε έναν αγρό ή μια πλαγιά και δείτε ένα μικρό πουλί να στέκεται όρθιο στην κορυφή ενός θάμνου ή ενός πασσάλου, κουνώντας νευρικά την ουρά του, τότε πιθανότατα παρατηρείτε μια Σαξικόλη. Αυτά τα πουλιά είναι οι "σκοποί" της φύσης, πάντα σε εγρήγορση για έντομα ή εισβολείς.
Τα Κύρια Χαρακτηριστικά του Γένους
Στην Ελλάδα και την Ευρώπη, τα πιο γνωστά είδη είναι ο Μαυρολαίμης (Saxicola rubicola) και ο Καστανολαίμης (Saxicola rubetra).
Στάση Σώματος: Τα μέλη του γένους Saxicola έχουν μια χαρακτηριστική όρθια στάση. Προτιμούν να κάθονται σε εκτεθειμένα σημεία (perches), απ' όπου έχουν πλήρη ορατότητα του γύρω χώρου.
Χρωματισμοί: Τα αρσενικά είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά, με σκούρα κεφάλια (συχνά μαύρα), λευκά "κολάρα" στον λαιμό και έντονο πορτοκαλί ή καφέ χρώμα στο στήθος. Τα θηλυκά έχουν πιο απαλούς, γήινους τόνους για να κρύβονται ευκολότερα στη βλάστηση.
Η "Φωνή" της Πέτρας: Το κάλεσμά τους θυμίζει συχνά τον ήχο δύο πετρών που χτυπούν μεταξύ τους (ένα ξερό «τσακ-τσακ»), κάτι που ταιριάζει απόλυτα με το όνομα και το περιβάλλον τους.
Διατροφή και Κυνήγι
Οι Σαξικόλες είναι δεινοί εντομοφάγοι. Η στρατηγική τους είναι απλή αλλά αποτελεσματική: εντοπίζουν τη λεία τους από το ψηλό τους παρατηρητήριο, ορμούν στο έδαφος για να την αρπάξουν και επιστρέφουν αμέσως στην ίδια ή σε μια γειτονική θέση. Τρέφονται με κάμπιες, σκαθάρια, μύγες και αράχνες.
Οικότοπος
Αγαπούν τα ανοιχτά τοπία, τα ρείκια, τους αμμόλοφους και τις άκρες των καλλιεργειών. Δεν θα τις βρείτε ποτέ μέσα σε πυκνά δάση, καθώς χρειάζονται τον ανοιχτό ορίζοντα για να κυνηγήσουν.
Ο Μαυρολαίμης είναι από τα λίγα μικρά πουλιά που μπορεί κανείς να δει στην Ελλάδα ακόμα και τον χειμώνα, καθώς πολλοί πληθυσμοί δεν μεταναστεύουν, αλλά παραμένουν σε χαμηλότερα υψόμετρα.
Οικογένεια: Μυγοθηρίδες (Muscicapidae)
Υπάρχουν τα ακόλουθα είδη στο Γένος (Saxicola):
Τα πουλιά του γένους Saxicola είναι μικρόσωμα, εντομοφάγα και έχουν τη χαρακτηριστική συνήθεια να στέκονται σε περίοπτα σημεία ("βίγλες"), τινάζοντας συχνά τις φτερούγες και την ουρά τους.
Όλα τα είδη Saxicola είναι δείκτες υγιών οικοσυστημάτων. Η παρουσία τους υποδηλώνει αφθονία εντόμων και ύπαρξη ανοιχτών εκτάσεων που δεν έχουν καταστραφεί από την εντατική μονοκαλλιέργεια. Είναι πουλιά που προτιμούν την "άγρια" άκρη του χωραφιού.
Περιγραφή: Έχει κοντόχοντρη μορφή (12.5-13 εκ.).
Φυλετικός Διμορφισμός:
Αρσενικό: Εντυπωσιακό μαύρο κεφάλι και λαιμό, λευκό "μισοφέγγαρο" στα πλάγια του λαιμού και έντονο πορτοκαλί-κόκκινο στήθος.
Θηλυκό: Πιο διακριτικό, με καφετιά ράχη και πιο αχνό πορτοκαλί στήθος, χωρίς το μαύρο κεφάλι.
Στην Ελλάδα: Είναι μόνιμος κάτοικος σε πολλές περιοχές, αλλά ο πληθυσμός του αυξάνεται κατακόρυφα τον χειμώνα με πουλιά που έρχονται από τον Βορρά. Προτιμά ανοιχτές εκτάσεις με χαμηλούς θάμνοι και φράχτες.
Αναγνώριση: Το πιο χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι το έντονο λευκό "φρύδι" (υπερόφρυη γραμμή) που υπάρχει και στα δύο φύλα. Το στήθος του είναι απαλό καστανοκόκκινο.
Στην Ελλάδα: Είναι κυρίως περαστικός μετανάστης (άνοιξη και φθινόπωρο). Δεν φωλιάζει συστηματικά στην Ελλάδα (μόνο σε ελάχιστα σημεία στα βόρεια σύνορα), αλλά τον βλέπουμε κατά χιλιάδες στα λιβάδια κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του προς την Αφρική.
Και τα δύο είδη κυνηγούν έντομα από σταθερά σημεία. Όταν εντοπίσουν τη λεία τους στο έδαφος, εφορμούν αστραπιαία και επιστρέφουν συνήθως στην ίδια θέση. Η φωνή τους μοιάζει με τον ήχο δύο πετρών που χτυπούν μεταξύ τους ("τσακ-τσακ")
Χαρακτηριστικά: Μοιάζει πολύ με τον δικό μας Μαυρολαίμη, αλλά το αρσενικό έχει συνήθως περισσότερο λευκό στο ουροπύγιο και το στήθος του μπορεί να είναι πιο σκούρο κόκκινο.
Εξάπλωση: Περιορίζεται στην υποσαχάρια Αφρική και την Αραβική χερσόνησο.
Περιγραφή: Το αρσενικό έχει μαύρο κεφάλι, λευκό κολάρο και πορτοκαλί στήθος.
Διαφορά: Σε σύγκριση με τον Σιβηρικό συγγενή του, έχει λιγότερο λευκό στο ουροπύγιο και το κόκκινο στο στήθος του είναι συνήθως πιο εκτεταμένο προς την κοιλιά.
Παρουσία: Μόνιμος κάτοικος στη Δυτική και Νότια Ευρώπη.
Περιγραφή: Μοιάζει πολύ με τον ευρωπαϊκό, αλλά το αρσενικό έχει ένα πολύ καθαρό και μεγάλο λευκό μπάλωμα στο ουροπύγιο (πάνω από την ουρά) και το λευκό κολάρο είναι συχνά πιο πλατύ.
Εξάπλωση: Αναπαράγεται από τη Ρωσία και την Κασπία μέχρι την Ιαπωνία.
Στην Ελλάδα: Εμφανίζεται ως σπάνιος, τυχαίος επισκέπτης κατά τη μετανάστευση.
Περιγραφή: Ενδημικό είδος της Μαδαγασκάρης. Μορφολογικά μοιάζει με τον Αφρικανικό Μαυρολαίμη (S. torquatus).
Χαρακτηριστικά: Το μαύρο στο λαιμό του αρσενικού επεκτείνεται συχνά περισσότερο προς το στήθος, ενώ οι λευκές περιοχές στα πλευρά είναι πολύ καθαρές.
Περιγραφή: Ένα πολύ ιδιαίτερο και μικροσκοπικό είδος ενδημικό στο νησί Ρεϋνιόν (Ινδικός Ωκεανός).
Αναγνώριση: Είναι ο μοναδικός "μαυρολαίμης" που συχνά έχει λευκό φρύδι (όπως ο Καστανολαίμης) σε συνδυασμό με μαύρο κεφάλι. Επίσης, το πορτοκαλί στο στήθος του είναι πολύ περιορισμένο σε μια μικρή κηλίδα στο κέντρο, ενώ το υπόλοιπο κάτω μέρος είναι λευκό.
Εξάπλωση: Ζει σε υγρές πεδιάδες και καλαμιώνες κατά μήκος των μεγάλων ποταμών (Ινδός, Βραχμαπούτρα) στο Πακιστάν, την Ινδία και το Μπανγκλαντές.
Περιγραφή: Το αρσενικό είναι εντελώς μαύρο, με εξαίρεση ένα έντονο λευκό μπάλωμα στις φτερούγες και λευκό ουροπύγιο/υποκάτω μέρος της ουράς. Δεν έχει καθόλου πορτοκαλί χρώμα. Το θηλυκό είναι καφετί με ραβδώσεις.
Εξάπλωση: Πολύ κοινό είδος από την Κεντρική Ασία και την Ινδία μέχρι τη Νοτιοανατολική Ασία και την Ινδονησία.
Εξάπλωση: Πολύ σπάνιο και τοπικό είδος. Ζει σε εκτεταμένους καλαμιώνες και λιβάδια σε περιοχές της Ινδίας, του Νεπάλ, της Μιανμάρ και του Λάος.
Εξάπλωση: Κατοικεί στις πλαγιές των Ιμαλαΐων και σε ορεινές περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας. Προτιμά ανοιχτά δάση και θαμνώδεις εκτάσεις σε μεγάλο υψόμετρο.
Γένος μικρών στρουθιόμορφων πουλιών που ανήκει στην οικογένεια Μυγοθηρίδες(Muscicapidae). Είναι εντομοφάγα πουλιά, ο βιότοπός τους είναι ανοικτές περιοχές με χαμηλή βλάστηση και χορτολιβαδικές εκτάσεις με διάσπαρτους μικρούς θάμνους. Ταξινομείται σε 15 είδη με ευρεία κατανομή στην Ευρασία εκτός της Αμερικής. Στο παρελθόν περιλαμβανόταν στην οικογένεια Turdidae, νεότερες μελέτες πλέον το ταξινομούν στην οικογένεια Muscicapidae. Στην Ελλάδα είναι κοινώς γνωστά τα είδη καστανολαίμης και μαυρολαίμης.
Σαξικόλη (Saxicola): Οι Ακοίμητοι Φρουροί της Υπαίθρου
Αν περπατάτε σε έναν αγρό ή μια πλαγιά και δείτε ένα μικρό πουλί να στέκεται όρθιο στην κορυφή ενός θάμνου ή ενός πασσάλου, κουνώντας νευρικά την ουρά του, τότε πιθανότατα παρατηρείτε μια Σαξικόλη. Αυτά τα πουλιά είναι οι "σκοποί" της φύσης, πάντα σε εγρήγορση για έντομα ή εισβολείς.
Τα Κύρια Χαρακτηριστικά του Γένους
Στην Ελλάδα και την Ευρώπη, τα πιο γνωστά είδη είναι ο Μαυρολαίμης (Saxicola rubicola) και ο Καστανολαίμης (Saxicola rubetra).
Στάση Σώματος: Τα μέλη του γένους Saxicola έχουν μια χαρακτηριστική όρθια στάση. Προτιμούν να κάθονται σε εκτεθειμένα σημεία (perches), απ' όπου έχουν πλήρη ορατότητα του γύρω χώρου.
Χρωματισμοί: Τα αρσενικά είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά, με σκούρα κεφάλια (συχνά μαύρα), λευκά "κολάρα" στον λαιμό και έντονο πορτοκαλί ή καφέ χρώμα στο στήθος. Τα θηλυκά έχουν πιο απαλούς, γήινους τόνους για να κρύβονται ευκολότερα στη βλάστηση.
Η "Φωνή" της Πέτρας: Το κάλεσμά τους θυμίζει συχνά τον ήχο δύο πετρών που χτυπούν μεταξύ τους (ένα ξερό «τσακ-τσακ»), κάτι που ταιριάζει απόλυτα με το όνομα και το περιβάλλον τους.
Διατροφή και Κυνήγι
Οι Σαξικόλες είναι δεινοί εντομοφάγοι. Η στρατηγική τους είναι απλή αλλά αποτελεσματική: εντοπίζουν τη λεία τους από το ψηλό τους παρατηρητήριο, ορμούν στο έδαφος για να την αρπάξουν και επιστρέφουν αμέσως στην ίδια ή σε μια γειτονική θέση. Τρέφονται με κάμπιες, σκαθάρια, μύγες και αράχνες.
Οικότοπος
Αγαπούν τα ανοιχτά τοπία, τα ρείκια, τους αμμόλοφους και τις άκρες των καλλιεργειών. Δεν θα τις βρείτε ποτέ μέσα σε πυκνά δάση, καθώς χρειάζονται τον ανοιχτό ορίζοντα για να κυνηγήσουν.
Ο Μαυρολαίμης είναι από τα λίγα μικρά πουλιά που μπορεί κανείς να δει στην Ελλάδα ακόμα και τον χειμώνα, καθώς πολλοί πληθυσμοί δεν μεταναστεύουν, αλλά παραμένουν σε χαμηλότερα υψόμετρα.
Οικογένεια: Μυγοθηρίδες (Muscicapidae)
Υπάρχουν τα ακόλουθα είδη στο Γένος (Saxicola):
Τα πουλιά του γένους Saxicola είναι μικρόσωμα, εντομοφάγα και έχουν τη χαρακτηριστική συνήθεια να στέκονται σε περίοπτα σημεία ("βίγλες"), τινάζοντας συχνά τις φτερούγες και την ουρά τους.
Όλα τα είδη Saxicola είναι δείκτες υγιών οικοσυστημάτων. Η παρουσία τους υποδηλώνει αφθονία εντόμων και ύπαρξη ανοιχτών εκτάσεων που δεν έχουν καταστραφεί από την εντατική μονοκαλλιέργεια. Είναι πουλιά που προτιμούν την "άγρια" άκρη του χωραφιού.
◾Μαυρολαίμης (Saxicola torquata).
Ο Μαυρολαίμης είναι από τα πιο γνώριμα πουλιά της ελληνικής υπαίθρου τον χειμώνα.Περιγραφή: Έχει κοντόχοντρη μορφή (12.5-13 εκ.).
Φυλετικός Διμορφισμός:
Αρσενικό: Εντυπωσιακό μαύρο κεφάλι και λαιμό, λευκό "μισοφέγγαρο" στα πλάγια του λαιμού και έντονο πορτοκαλί-κόκκινο στήθος.
Θηλυκό: Πιο διακριτικό, με καφετιά ράχη και πιο αχνό πορτοκαλί στήθος, χωρίς το μαύρο κεφάλι.
Στην Ελλάδα: Είναι μόνιμος κάτοικος σε πολλές περιοχές, αλλά ο πληθυσμός του αυξάνεται κατακόρυφα τον χειμώνα με πουλιά που έρχονται από τον Βορρά. Προτιμά ανοιχτές εκτάσεις με χαμηλούς θάμνοι και φράχτες.
◾Καστανολαίμης, Βοσκαρούδι, Whinchat (Saxicola rubetra).
Περιγραφή: Μοιάζει σε μέγεθος με τον Μαυρολαίμη, αλλά έχει πιο "γραμμωτό" φτέρωμα.Αναγνώριση: Το πιο χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι το έντονο λευκό "φρύδι" (υπερόφρυη γραμμή) που υπάρχει και στα δύο φύλα. Το στήθος του είναι απαλό καστανοκόκκινο.
Στην Ελλάδα: Είναι κυρίως περαστικός μετανάστης (άνοιξη και φθινόπωρο). Δεν φωλιάζει συστηματικά στην Ελλάδα (μόνο σε ελάχιστα σημεία στα βόρεια σύνορα), αλλά τον βλέπουμε κατά χιλιάδες στα λιβάδια κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του προς την Αφρική.
Και τα δύο είδη κυνηγούν έντομα από σταθερά σημεία. Όταν εντοπίσουν τη λεία τους στο έδαφος, εφορμούν αστραπιαία και επιστρέφουν συνήθως στην ίδια θέση. Η φωνή τους μοιάζει με τον ήχο δύο πετρών που χτυπούν μεταξύ τους ("τσακ-τσακ")
◾African Stonechat (Saxicola torquata)
Παλαιότερα θεωρούνταν το ίδιο είδος με τον ευρωπαϊκό Μαυρολαίμη, αλλά πλέον διακρίνονται συχνά ως ξεχωριστά είδη.Χαρακτηριστικά: Μοιάζει πολύ με τον δικό μας Μαυρολαίμη, αλλά το αρσενικό έχει συνήθως περισσότερο λευκό στο ουροπύγιο και το στήθος του μπορεί να είναι πιο σκούρο κόκκινο.
Εξάπλωση: Περιορίζεται στην υποσαχάρια Αφρική και την Αραβική χερσόνησο.
◾Μαυρολαίμης European Stonechat (Saxicola rubicola)
Είναι ο γνώριμος Μαυρολαίμης της Ευρώπης και της Ελλάδας.Περιγραφή: Το αρσενικό έχει μαύρο κεφάλι, λευκό κολάρο και πορτοκαλί στήθος.
Διαφορά: Σε σύγκριση με τον Σιβηρικό συγγενή του, έχει λιγότερο λευκό στο ουροπύγιο και το κόκκινο στο στήθος του είναι συνήθως πιο εκτεταμένο προς την κοιλιά.
Παρουσία: Μόνιμος κάτοικος στη Δυτική και Νότια Ευρώπη.
◾Siberian Stonechat (Saxicola maurus)
Ο Σιβηρικός Μαυρολαίμης.Περιγραφή: Μοιάζει πολύ με τον ευρωπαϊκό, αλλά το αρσενικό έχει ένα πολύ καθαρό και μεγάλο λευκό μπάλωμα στο ουροπύγιο (πάνω από την ουρά) και το λευκό κολάρο είναι συχνά πιο πλατύ.
Εξάπλωση: Αναπαράγεται από τη Ρωσία και την Κασπία μέχρι την Ιαπωνία.
Στην Ελλάδα: Εμφανίζεται ως σπάνιος, τυχαίος επισκέπτης κατά τη μετανάστευση.
◾Madagascar Stonechat (Saxicola sibilla)
Ο Μαυρολαίμης της Μαδαγασκάρης.Περιγραφή: Ενδημικό είδος της Μαδαγασκάρης. Μορφολογικά μοιάζει με τον Αφρικανικό Μαυρολαίμη (S. torquatus).
Χαρακτηριστικά: Το μαύρο στο λαιμό του αρσενικού επεκτείνεται συχνά περισσότερο προς το στήθος, ενώ οι λευκές περιοχές στα πλευρά είναι πολύ καθαρές.
◾Reunion Stonechat (Saxicola tectes)
Ο Μαυρολαίμης της Ρεϋνιόν.Περιγραφή: Ένα πολύ ιδιαίτερο και μικροσκοπικό είδος ενδημικό στο νησί Ρεϋνιόν (Ινδικός Ωκεανός).
Αναγνώριση: Είναι ο μοναδικός "μαυρολαίμης" που συχνά έχει λευκό φρύδι (όπως ο Καστανολαίμης) σε συνδυασμό με μαύρο κεφάλι. Επίσης, το πορτοκαλί στο στήθος του είναι πολύ περιορισμένο σε μια μικρή κηλίδα στο κέντρο, ενώ το υπόλοιπο κάτω μέρος είναι λευκό.
Οι Ασιατικοί Εκπρόσωποι του Γένους Saxicola
γνωστά κυρίως ως Bushchats (Πετροκλήδες των θάμνων), παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον λόγω του ιδιαίτερου χρωματισμού τους, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεφεύγει από το κλασικό "πορτοκαλί-μαύρο" μοτίβο των ευρωπαϊκών ειδών.◾White-tailed Stonechat (Saxicola leucurus)
Περιγραφή: Μοιάζει πολύ με τον Μαυρολαίμη, αλλά όπως μαρτυρά το όνομά του, το κύριο χαρακτηριστικό του είναι η λευκή ουρά (εκτός από τα δύο κεντρικά φτερά που παραμένουν σκούρα).Εξάπλωση: Ζει σε υγρές πεδιάδες και καλαμιώνες κατά μήκος των μεγάλων ποταμών (Ινδός, Βραχμαπούτρα) στο Πακιστάν, την Ινδία και το Μπανγκλαντές.
◾Pied Bush Chat or Pied Bushchat (Saxicola caprata)
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα είδη λόγω της έντονης αντίθεσης χρωμάτων.Περιγραφή: Το αρσενικό είναι εντελώς μαύρο, με εξαίρεση ένα έντονο λευκό μπάλωμα στις φτερούγες και λευκό ουροπύγιο/υποκάτω μέρος της ουράς. Δεν έχει καθόλου πορτοκαλί χρώμα. Το θηλυκό είναι καφετί με ραβδώσεις.
Εξάπλωση: Πολύ κοινό είδος από την Κεντρική Ασία και την Ινδία μέχρι τη Νοτιοανατολική Ασία και την Ινδονησία.
◾Jerdon's Bush Chat or Jerdon's Bushchat (Saxicola jerdoni)
Περιγραφή: Ένα κομψό, λεπτό είδος. Το αρσενικό έχει μαύρο πάνω μέρος και καθαρό λευκό κάτω μέρος (λαιμό, στήθος, κοιλιά), χωρίς καθόλου πορτοκαλί ή καφέ αποχρώσεις. Το θηλυκό είναι ομοιόμορφα καφέ.Εξάπλωση: Πολύ σπάνιο και τοπικό είδος. Ζει σε εκτεταμένους καλαμιώνες και λιβάδια σε περιοχές της Ινδίας, του Νεπάλ, της Μιανμάρ και του Λάος.
◾Grey Bush Chat or Grey Bushchat (Saxicola ferreus)
Περιγραφή: Ξεφεύγει από το τυπικό καφέ/μαύρο χρώμα. Το αρσενικό έχει γκρίζο (μολυβί) πάνω μέρος, λευκό λαιμό και γκριζωπό στήθος, με μια χαρακτηριστική μαύρη μάσκα στα μάτια και λευκό φρύδι.Εξάπλωση: Κατοικεί στις πλαγιές των Ιμαλαΐων και σε ορεινές περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας. Προτιμά ανοιχτά δάση και θαμνώδεις εκτάσεις σε μεγάλο υψόμετρο.
Ετικέτες:
Μυγοθηρίδες
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση Σαξικόλη
