Υπεροικογένεια Βομβυκιλλοειδή (Bombycilloidea)
Τα Βομβυκιλλοειδή (Bombycilloidea) είναι μια μικρή αλλά εξαιρετικά διακριτή υπεροικογένεια ωδικών πτηνών της υπόταξης των Ψαλτών (Passeri). Τα μέλη της χαρακτηρίζονται από το εξαιρετικά απαλό, «μεταξένιο» φτέρωμά τους, τη συχνή παρουσία εντυπωσιακού λοφίου και τη βαθιά εξελικτική τους προσαρμογή στη φρουτοφαγία.
Εξελικτική Ιστορία και Γεωγραφικό Παράδοξο
Η υπεροικογένεια Bombycilloidea διαχωρίστηκε από την κοινή γραμμή των άλλων ωδικών πτηνών (όπως οι Μυιοθηρίδες και οι Τσιχλίδες) κατά τη Μέση-Ύστερη Ολιγόκαινο περίοδο, περίπου 25 εκατομμύρια χρόνια πριν.Η Προέλευση: Η γραμμή αυτή εμφανίστηκε στην Ευρασία. Ωστόσο, οι πρόγονοι των Βομβυκιλλοειδών μετανάστευσαν γρήγορα στη Βόρεια Αμερική, όπου υπέστησαν μια εκρηκτική εξελικτική ακτινοβολία δημιουργώντας ποικίλες οικογένειες.
Η Επιστροφή: Ορισμένοι κλάδοι επέστρεψαν αργότερα στην Ευρασία, εξαπλώθηκαν στη νησιωτική περιοχή της Wallacea (Ινδονησία) και αποίκισαν ακόμη και τα απομονωμένα νησιά της Χαβάης.
Η Κατάσταση Σήμερα: Σήμερα η υπεροικογένεια περιλαμβάνει μόνο 10 ζώντα είδη που μοιράζονται σε 5 οικογένειες, καθώς και 1 πρόσφατα εξαφανισμένη οικογένεια.
Οι Οικογένειες των Βομβυκιλλοειδών
◾Α. Βομβυκιλλίδες (Bombycillidae - Waxwings)
Πρόκειται για την πιο γνωστή και ευρέως εξαπλωμένη οικογένεια, η οποία περιλαμβάνει μόνο ένα γένος (Bombycilla) με 3 είδη:🔸1. Ευρωπαϊκή Βομβυκίλλα (Bombycilla garrulus): Αναπαράγεται στα βόρεια δάση της Ευρασίας και της Βόρειας Αμερικής. Είναι σπάνιος αλλά τακτικός χειμερινός επισκέπτης στη Βόρεια Ελλάδα κατά τη διάρκεια των «εισβολών» της για αναζήτηση τροφής.
🔸2. Κεδρόφιλη Βομβυκίλλα (Bombycilla cedrorum): Κοινότατο είδος της Βόρειας και Κεντρικής Αμερικής.
🔸3. Ιαπωνική Βομβυκίλλα (Bombycilla japonica): Ενδημικό είδος της Ανατολικής Ασίας (Ρωσική Άπω Ανατολή, Ιαπωνία, Κορέα).
Χαρακτηριστικά: Το όνομά τους (Bombycilla, bombyx = μετάξι) οφείλεται στο απίστευτα απαλό φτέρωμά τους. Φέρουν ένα κομψό λοφίο και οι άκρες των δευτερευόντων πτερίγων τους καταλήγουν σε έντονες κόκκινες κηλίδες που μοιάζουν με βουλοκέρι (εξ ου και το αγγλικό όνομα Waxwings).
Οικολογία: Είναι νομαδικά πουλιά που σχηματίζουν τεράστια, θορυβώδη κοπάδια τον χειμώνα, καταναλώνοντας τεράστιες ποσότητες καρπών (μούρα, κράταιγους, κισσούς).
◾Β. Πτιλιογονατίδες (Ptiliogonatidae - Silky-flycatchers)
Μια οικογένεια που απαντάται αποκλειστικά στην Κεντρική και Βόρεια Αμερική και περιλαμβάνει 4 είδη (όπως η Phainopepla nitens και το Ptiliogonys cinereus).Χαρακτηριστικά: Μοιάζουν με λεπτές, μακρύουρες μυγοχάφτες με όρθιο λοφίο και εντυπωσιακά μεταλλικά χρώματα (ιδιαίτερα οι αρσενικοί).
Η Σχέση με το Γκι (Mistletoe): Έχουν αναπτύξει μια απόλυτη συμβιωτική σχέση με τα παρασιτικά φυτά του γκι (mistletoe). Καταναλώνουν τους κολλώδεις καρπούς του και, μέσω των περιττωμάτων τους, βοηθούν στη διασπορά και τον εμβολιασμό των σπόρων πάνω στα κλαδιά των δέντρων.
◾Γ. Δουλίδες (Dulidae - Palmchat)
Μονοτυπική οικογένεια που περιλαμβάνει μόνο ένα είδος, τον Δούλο (Dulus dominicus / Palmchat).Γεωγραφία: Είναι ενδημικό είδος της νήσου Ισπανιόλα (Αϊτή και Δομινικανή Δημοκρατία) στην Καραϊβική, αποτελώντας το εθνικό πτηνό της Δομινικανής Δημοκρατίας.
Συμπεριφορά: Είναι εξαιρετικά κοινωνικό πουλί. Πολλά ζευγάρια μαζί χτίζουν γιγαντιαίες κοινόχρηστες φωλιές από κλαδιά ψηλά σε φοινικόδεντρα, οι οποίες διαθέτουν ξεχωριστά «διαμερίσματα» και εισόδους για κάθε ζευγάρι.
◾Δ. Υλοκιτρεΐδες (Hylocitreidae - Hylocitrea)
Μονοτυπική οικογένεια με μοναδικό εκπρόσωπο την Υλοκίτρεα (Hylocitrea bonensis / Olive-flanked Hylocitrea).Γεωγραφία: Είναι ενδημικό είδος των ορεινών τροπικών δασών του νησιού Σουλαουέσι στην Ινδονησία.
Ταξινόμηση: Για δεκαετίες η ταξινόμησή του αποτελούσε μυστήριο (τοποθετούνταν στους σφυριχτές ή στους μυγοχάφτες), μέχρι που οι γενετικές αναλύσεις το τοποθέτησαν στα Βομβυκιλλοειδή.
◾Ε. Υποκολιίδες (Hypocoliidae - Hypocolius)
Μονοτυπική οικογένεια με μοναδικό είδος τον Υποκόλιο (Hypocolius ampelinus / Grey Hypocolius).Γεωγραφία: Ζει στις ημιερημικές και ξηρές περιοχές της Μέσης Ανατολής (Ιράκ, Ιράν, Πακιστάν, Αραβική Χερσόνησο).
Περιγραφή: Ένα κομψό, γκρι-μπεζ πουλί με μαύρη «μάσκα» στα μάτια των αρσενικών. Τρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με ώριμους χουρμάδες και σύκα.
◾ΣΤ. † Μοχοΐδες (Mohoidae - Hawaiian Honeyeaters)
Μια εξαφανισμένη οικογένεια πτηνών της Χαβάης που περιλάμβανε 5 είδη στα γένη Moho (ʻŌʻō) και Chaetoptila (Kioea).Το Χρονικό της Καταστροφής: Λόγω της απώλειας βιοτόπων, των εισαχθέντων θηρευτών και κυρίως της ελονοσίας των πτηνών (που μεταδόθηκε από εισαχθέντα κουνούπια), όλα τα είδη εξαφανίστηκαν. Το τελευταίο μέλος της οικογένειας, το Kauaʻi ʻōʻō (Moho braccatus), καταγράφηκε για τελευταία φορά το 1987, όταν ηχογραφήθηκε το σπαρακτικό, μοναχικό ερωτικό κάλεσμα του τελευταίου αρσενικού.
Εξελικτική Σύγκλιση: Τα πουλιά αυτά έμοιαζαν και συμπεριφέρονταν ακριβώς όπως οι Μελιφαγίδες (Meliphagidae) της Αυστραλίας λόγω της διατροφής τους με νέκταρ. Ωστόσο, το 2008, αναλύσεις DNA αποκάλυψαν ότι δεν είχαν καμία σχέση με αυτούς, αλλά αποτελούσαν ένα ακραίο παράδειγμα συγκλίνουσας εξέλιξης, όντας στην πραγματικότητα στενοί συγγενείς των Βομβυκιλλών!
Φυσιολογικές Προσαρμογές στη Φρουτοφαγία
Τα Βομβυκιλλοειδή παρουσιάζουν μοναδικές βιολογικές προσαρμογές για να αντεπεξέρχονται σε μια διατροφή που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε φρούτα:Ταχύτατη Πέψη: Έχουν εξαιρετικά μικρό και πλατύ πεπτικό σωλήνα. Οι καρποί περνούν από το σώμα τους σε μόλις 12-40 λεπτά, απορροφώντας τα σάκχαρα και αποβάλλοντας άμεσα τους σπόρους.
Ανθεκτικότητα στο Αλκοόλ: Καθώς τρέφονται με υπερώριμα φρούτα που έχουν υποστεί ζύμωση, το συκώτι τους είναι αναλογικά πολύ μεγαλύτερο και παράγει τεράστιες ποσότητες του ενζύμου της αφυδρογονάσης του αλκοόλ, επιτρέποντάς τους να μεταβολίζουν το αλκοόλ χωρίς να παθαίνουν τοξικότητα ή να «μεθούν» – μια προσαρμογή απαραίτητη για την επιβίωσή τους.
Ετικέτες:
Πουλιά
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση Βομβυκιλλοειδή
