Μυγοχάφτες

Μυγοχάφτες, Μυιοθηρίδες (Muscicapa)
Κοινή ονομασία πολλών ειδών στρουθιόμορφων εντομοφάγων πτηνών, τα οποία συλλαμβάνουν έντομα κατά τη διάρκεια της πτήσης τους. Με την ονομασία αυτή είναι κυρίως γνωστά τα είδη της οικογένειας των μυϊοθηριιδών ή μουσκικαπιδών (muscicapidae), οι επονομαζόμενοι μ. του Παλαιού Κόσμου.
Η οικογένεια αυτή περιλαμβάνει σχετικά μικρά, δενδρόβια πουλιά της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Οι μ. έχουν γενικά πλατύ ράμφος, η βάση του οποίου περιβάλλεται από σκληρές τρίχες και τα πόδια τους είναι συνήθως αδύναμα και κοντά.
Γνωστότερο είναι το είδος Σταχτομυγοχάφτης (Muscicapa striata), το οποίο αναπαράγεται στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης απ’ όπου μεταναστεύει το φθινόπωρο προς την Αφρική για να διαχειμάσει· συναντάται, επίσης, στη δυτική Ασία. Έχει μήκος 13 εκ., μαύρο πλατύ ράμφος, μαύρα κοντά πόδια και μακριά ουρά και φτερούγες.
Το φτέρωμά του είναι καφέ-γκριζωπό στη ράχη και λευκωπό με ελαφρές σκουρόχρωμες ραβδώσεις στο στήθος και στην κοιλιά. Το πουλί αυτό συναντάται συνήθως μοναχικό σε ανοιχτά δάση και σε κήπους.
Κάθεται στητό σε περίοπτες θέσεις πάνω στα δέντρα και αφού εφορμήσει για να συλλάβει κάποιο έντομο στον αέρα, επιστρέφει συνήθως στο ίδιο κλαδί. Στην Ελλάδα είναι κοινό κατά τη μεταναστευτική του περίοδο.
Στην Ελλάδα ζουν αρκετά είδη. Απ’ αυτά ο μυιοθήρας ο φαιόχρους ή αμπελίς η ξανθόχρους που είναι γνωστός ως μυγοχάφτης, είναι το πιο διαδεδομένο. Άλλα είδη που ζουν στην Ελλάδα είναι ο μ. ο περιλαιμιοφόρος, ο μ. ο ημιπεριδεραιοφόρος και ο μ. ο ερυθρόστερνος. Τα δύο πρώτα μεταναστεύουν τον χειμώνα στην Αφρική και ξαναγυρίζουν την άνοιξη, ταξιδεύοντας μόνο νύχτα.
Στους μυϊοθηριίδες κατατάσσεται και το είδος Erithacus rubecula, γνωστό με την κοινή ονομασία κοκκινολαίμης.
Οι επονομαζόμενοι μυγοχάφτες του Νέου Κόσμου ανήκουν στην οικογένεια των τυραννιδών (tyrannidae), η οποία αριθμεί περισσότερα από 400 είδη εντομοφάγων πτηνών της Αμερικής, με μεγαλύτερη αφθονία στις τροπικές περιοχές.

Οικογένεια: 🦟Μυγοθηρίδες (Muscicapidae) | Μυγοχάφτες (Muscicapa)

Οι Μυγοχάφτες είναι μικρόσωμα, μεταναστευτικά πουλιά που φτάνουν στη χώρα μας την άνοιξη. Χαρακτηρίζονται από τη στάση τους (κάθονται όρθια σε κλαδιά), το λεπτό ράμφος με τρίχες στη βάση (για να πιάνουν έντομα) και τη συνήθειά τους να επιστρέφουν στο ίδιο κλαδί αφού πιάσουν τη λεία τους στον αέρα.
◾Α. Γένος: Μυγοχάφτες, Muscicapa
Μικρά πουλιά με μήκος από 9 έως 15 εκατοστά σχετικά μεγάλο κεφάλι, κοντή ουρά και ένα πλατύ στη βάση ράμφος. Εχουν απλά χρώματα στο φτέρωμά τους, ώς επί το πλείστον καφέ ή γκρι και χωρίς σχέδια. Είναι ευρέως διαδεδομένα σε όλη την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία και προτιμούν κυρίως δασικές εκτάσεις. Τα είδη που ζούν στην Βόρειο Ευρώπη και τη βόρεια Ασία είναι μεταναστευτικά. Η φωλιά είναι συνήθως κυπελοειδής σε δέντρα. Κάποια αφρικανικά είδη φωλιάζουν σε τρύπες δέντρων.
Σταχτομυγοχάφτης (Muscicapa striata)
Μυιοθήρας ο φαιόχρους ή Αμπελίς η ξανθόχρους.
🔸Ευρωπαϊκό Όνομα: Spotted Flycatcher.
🔸Εμφάνιση: Διακριτικό, σταχτί-καφέ φτέρωμα. Το κύριο γνώρισμα είναι οι λεπτές σκούρες ραβδώσεις (στίγματα) στο μέτωπο και το στήθος.
🔸Συμπεριφορά: Είναι ο λιγότερο "χρωματιστός" αλλά ο πιο κοινός. Θα τον δείτε συχνά σε κήπους και πάρκα να τινάζει νευρικά τις φτερούγες του.

◾Β. Γένος Μυγοχάφτες του δάσους, (Ficedula flycatchers)
Το μεγαλύτερο γένος της οικογένειας Μυγοθηρίδες (Muscicapidae) με περίπου 30 είδη. Μερικοί ορνιθολόγοι τα καταττάσουν και στο γένος Muscicapa. Το συναντούμε στην Ευρώπη, στην Ασία και στην Αφρική. Τα είδη που ζούν βόρεια σε ψυχρά κλίματα είναι μεταναστευτικά. Αυτό το γένος παρουσιάζει έντονο σεξουαλικό διμορφισμό: τα αρσενικά είναι ασπρόμαυρα, ενώ τα θηλυκά είναι καφετιά και δύσκολα στην αναγνώριση.
Νανομυγοχάφτης, Μ. ο ερυθρόστερνος (Ficedula parva)
🔸Εμφάνιση: Ο μικρότερος όλων (11,5 εκ.). Το ενήλικο αρσενικό έχει μια εντυπωσιακή πορτοκαλί-κόκκινη κηλίδα στο λαιμό, που θυμίζει τον Κοκκινολαίμη.
🔸Ουρά: Χαρακτηριστική μαύρη ουρά με λευκές πλευρικές κηλίδες στη βάση της, τις οποίες επιδεικνύει τινάζοντάς την προς τα πάνω.

Δρυομυγοχάφτης, Μ. ο ημιπεριδεραιοφόρος (Ficedula semitorquata)
🔸Αναγνώριση: Ο "ενδιάμεσος". Το λευκό κολάρο του δεν κλείνει εντελώς στον σβέρκο (ημιπεριδεραιοφόρος). Είναι πολύ δύσκολο να διακριθεί από τον Κρικομυγοχάφτη στο πεδίο, οι διαφορές είναι πολύ μικρές.
🔸Βιότοπος: Προτιμά παλαιά δάση φυλλοβόλων (βελανιδιές, πλατάνια).

Kρικομυγοχάφτης (Ficedula albicollis)
🔸Αρσενικό: Μοιάζει με τον Μαυρομυγοχάφτη, αλλά έχει ένα πλήρες λευκό "κολάρο" (κρίκο) που περιβάλλει ολόκληρο τον σβέρκο.
🔸Διατροφή: Έντομα και κάμπιες από τα φυλλώματα των δέντρων.
🔸Περιοχή: Απαντούνται στη νοτιοανατολική Ευρώπη (κάποιοι μικροί πληθυσμοί υπάρχουν στα νησιά του Gotland και του Öland στη Βαλτική θάλασσα και στη Σουηδία) στη νοτιοδυτική Ασία είναι κυρίως μεταναστευτικά. Το χειμώνα μεταναστεύουν στην υποσαχάρια Αφρική. Στη Δυτική Ευρώπη τα συναντούμε πολύ σπάνια. Τρέφετε με έντομα και με κάμπιες που βρίσκει στα φυλλώματα των δέντρων, επίσης και με διάφορα φρούτα.

Μαυρομυγοχάφτης (Ficedula hypoleuca)
🔸Αρσενικό: Μαύρη ράχη, λευκή κοιλιά και μια λευκή κηλίδα στο μέτωπο. Οι φτερούγες έχουν μεγάλα λευκά "μπαλώματα".
🔸Περιοχή: Απαντάται σε όλη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα τον βλέπουμε κυρίως κατά τη μετανάστευση.

Τα είδη αυτά συναντώνται στην χώρα μας τους καλοκαιρινούς μήνες, έχουν μικρές διαφορές στον χρωματισμό τους φτερώματος τους και στο κελάηδημα τους.
Η Τέχνη του Κυνηγιού
Οι Μυγοχάφτες χρησιμοποιούν τη μέθοδο της "ενέδρας":
Επιλέγουν ένα παρατηρητήριο (ένα ξερό κλαδί ή ένα σύρμα).
Μόλις εντοπίσουν ένα έντομο στον αέρα, απογειώνονται με ταχύτητα.
Το πιάνουν με το ράμφος τους (συχνά ακούγεται ένα "κλικ") και επιστρέφουν στην ίδια θέση για να το καταναλώσουν.

Τα "Ξαδέρφια" των Μυγοχαφτών

Οικογένεια: 🦟Μυγοθηρίδες (Muscicapidae)
Η οικογένεια Muscicapidae χωρίζεται σε πολλές υποοικογένειες. Εκτός από τους τυπικούς Μυγοχάφτες, περιλαμβάνει μερικά από τα πιο αγαπημένα και μελωδικά πουλιά της υπαίθρου.
◾1. Τα Αηδόνια (Γένος Luscinia)
Τα αηδόνια είναι διάσημα για το δυνατό και ποικίλo κελάηδημά τους, το οποίο ακούγεται συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας.
🔸Αηδόνι (Luscinia megarhynchos): Το κατεξοχήν σύμβολο της μουσικής στη φύση. Έχει καφετί χρώμα και κοκκινωπή ουρά. Προτιμά πυκνούς θάμνους κοντά σε νερό.
🔸Γαλαζολαίμης (Luscinia svecica): Ένα εντυπωσιακό πουλί με έντονο γαλάζιο χρώμα στο λαιμό (στα αρσενικά), το οποίο συναντάμε κυρίως σε υγρότοπους κατά τη μετανάστευση.
◾2. Οι Πετροκλήδες & οι Σταχτοπετρόκληδες (Γένη Oenanthe & Saxicola)
Πουλιά που προτιμούν ανοιχτές, πετρώδεις εκτάσεις και συχνά κάθονται σε κορυφές βράχων ή θάμνων.
🔸Σταχτοπετρόκλης (Oenanthe oenanthe): Χαρακτηριστικό ασπρόμαυρο σχέδιο στην ουρά (σχήμα "Τ" αντεστραμμένο). Το αρσενικό έχει γκρίζα ράχη και μαύρη "μάσκα" στα μάτια.
🔸Ασπροκώλης (Oenanthe hispanica): Πολύ κοινό είδος στα ελληνικά νησιά και τις ξηρές πλαγιές. Υπάρχουν δύο μορφές: με μαύρο λαιμό ή με λευκό λαιμό.
🔸Καστανολαίμης (Saxicola rubicola): Μικρόσωμο πουλί που συχνάζει σε φράκτες και αγρούς. Το αρσενικό έχει μαύρο κεφάλι, πορτοκαλί στήθος και λευκό κολάρο.
◾3. Οι Καρβουνιάρηδες & οι Φοινίκουροι (Γένος Phoenicurus)
Αναγνωρίζονται εύκολα από τη διαρκή κίνηση της σκουρόχρωμης ή πορτοκαλιάς ουράς τους (πάνω-κάτω).
🔸Καρβουνιάρης (Phoenicurus ochruros): Το "πουλί των πόλεων" τον χειμώνα. Το αρσενικό είναι σχεδόν μαύρο με χαρακτηριστική σκουριασμένη ουρά.
🔸Φοινίκουρος (Phoenicurus phoenicurus): Πιο "δασόβιο" είδος. Το αρσενικό έχει λευκό μέτωπο, μαύρο πρόσωπο και έντονο πορτοκαλί στήθος και ουρά.
◾4. Οι Κοκκινολαίμηδες (Γένος Erithacus)
🔸Κοκκινολαίμης (Erithacus rubecula): Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο πουλί της οικογένειας. Στην Ελλάδα είναι κυρίως χειμερινός επισκέπτης που έρχεται στους κήπους μας, αν και αναπαράγεται στα ορεινά δάση μας.

Γιατί ανήκουν στην ίδια οικογένεια;

Αν και εξωτερικά διαφέρουν, όλα τα παραπάνω είδη μοιράζονται κοινά ανατομικά χαρακτηριστικά με τους Μυγοχάφτες:
🔸Διατροφή: Είναι κυρίως εντομοφάγα.
🔸Ράμφος: Σχετικά λεπτό και δυνατό στη βάση.
🔸Νεοσσοί: Οι νεοσσοί όλων των ειδών της οικογένειας έχουν πιτσιλωτό φτέρωμα, κάτι που μαρτυρά την κοινή τους καταγωγή.
🦟Μυγοθηρίδες (Muscicapidae)

Ετικέτες: Μυγοθηρίδες

Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση Μυγοχάφτες

Back To Top