Ορνιθοπανίδα: Αιγαιόγλαρος

Αιγαιόγλαρος, Λάρος ο ελαιόπους (Larus audouinii)

Ο Αιγαιόγλαρος, τον οποίο ο μεγάλος Γερμανός ορνιθολόγος Erhard ονόμασε εύστοχα «Λάρο τον ελαιόποδα» (λόγω των χαρακτηριστικών λαδι-πράσινων ποδιών του), είναι ένα από τα ελάχιστα θαλασσοπούλια που είναι σχεδόν αποκλειστικά ενδημικά της Μεσογείου. Η Ελλάδα, με τα αναρίθμητα νησιά και τις ακατοίκητες βραχονησίδες της στο Αιγαίο και το Ιόνιο, φιλοξενεί ένα πολύ σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου

Γλάροι (Larus)

Αιγαιόγλαρος

Ασημόγλαρος

Καστανοκέφαλος

Μαυροκέφαλος

Νανόγλαρος

Θυελλόγλαρος

Λεπτοραµφόγλαρος

Ρίσσα

Άνοος

αναπαραγωγικού πληθυσμού αυτού του πανέμορφου και απειλούμενου γλάρου.

Ο Γλάρος της Μεσογείου και η Ιστορία του

Ο Αιγαιόγλαρος πήρε το επιστημονικό του όνομα προς τιμήν του Γάλλου φυσιοδίφη Jean Victor Audouin. Στην Ελλάδα, εκτός από το κοινό του όνομα, έχει καταγραφεί ιστορικά και ως «Λάρος ο ελαιόπους» (απόδοση του olivaceous-footed gull), λόγω του μοναδικού λαδί-γκρίζου χρώματος των ποδιών του.
Το Ιστορικό της Σωτηρίας: Τη δεκαετία του 1960 και 1970, ο Αιγαιόγλαρος θεωρούνταν ο σπανιότερος γλάρος στον κόσμο, με τον παγκόσμιο πληθυσμό του να εκτιμάται σε μόλις 1.000 ζευγάρια.
Η Ανακάμψη: Χάρη στα αυστηρά μέτρα προστασίας των αποικιών του στην Ισπανία (κυρίως στο Δέλτα του Έβρου και στα νησιά Chafarinas), το είδος σημείωσε θεαματική ανάκαμψη. Παρόλα αυτά, στην Ανατολική Μεσόγειο (Ελλάδα, Κύπρο, Τουρκία) οι πληθυσμοί του παραμένουν μικροί, κατακερματισμένοι και εξαιρετικά ευάλωτοι.

Μορφολογικά Χαρακτηριστικά

Ο Αιγαιόγλαρος έχει μέγεθος ελαφρώς μικρότερο από τον κοινό Ασημόγλαρο της Μεσογείου (Larus michahellis), αλλά διαθέτει πολύ πιο αεροδυναμική σιλουέτα, μακρύτερες και πιο στενές φτερούγες και μια συνολικά «ευγενική» έκφραση.
Διαστάσεις: Μήκος σώματος 48-52 εκατοστά, άνοιγμα φτερών 115-128 εκατοστά και βάρος 500-800 γραμμάρια.
Το Ράμφος (Το πιο Διαγνωστικό Στοιχείο): Είναι ισχυρό και έχει ένα εντυπωσιακό βαθύ κοραλλί-κόκκινο χρώμα, το οποίο διακόπτεται από μια μαύρη κάθετη ζώνη κοντά στην άκρη, ενώ το ίδιο το άκρο του ράμφους είναι φωτεινό κίτρινο (τρύχρωμο ράμφος).
Τα Πόδια ("Ελαιόπους"): Σε αντίθεση με τα έντονα κίτρινα πόδια του Ασημόγλαρου, ο Αιγαιόγλαρος έχει πόδια με χρώμα σκούρο λαδί, γκριζοπράσινο ή σχιστολιθικό.
Το Μάτι: Έχει σκούρα καφετιά ίριδα (που τονίζει την ήρεμη έκφρασή του) η οποία περιβάλλεται από έναν έντονο, κόκκινο δερματικό δακτύλιο.
Ο Μανδύας (Ράχη): Πολύ ανοιχτό, καθαρό γκρίζο (αισθητά πιο ανοιχτόχρωμο από του L. michahellis).
Σχέδιο Φτερούγας (Ανοιχτή): Οι άκρες των φτερών (πρωτεύοντα) είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου μαύρες, με ελάχιστο ή καθόλου λευκό χρώμα στις άκρες (μόνο μια μικροσκοπική λευκή κηλίδα στο P10). Στην πτήση, οι φτερούγες του φαίνονται εξαιρετικά μακριές και μυτερές.

Βιολογία και Διατροφική Εξειδίκευση

Σε αντίθεση με τους περισσότερους γλάρους, οι οποίοι είναι οπορτουνιστές και τρέφονται συχνά με σκουπίδια ή θνησιμαία, ο Αιγαιόγλαρος είναι ένας εξειδικευμένος ψαράς.
Κυνήγι: Τρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με μικρά πελαγικά ψάρια (σαρδέλες και γαύρους). Πετάει χαμηλά πάνω από το νερό και αρπάζει τα ψάρια από την επιφάνεια με γρήγορες, κομψές κινήσεις, χωρίς να κάνει πλήρεις καταδύσεις.
Νυκτόβια Δραστηριότητα: Έχει αναπτύξει την ικανότητα να κυνηγά κατά τη διάρκεια της νύχτας. Εκμεταλλεύεται τη νυχτερινή κατακόρυφη μετανάστευση των ψαριών προς την επιφάνεια, αλλά και τα φώτα των αλιευτικών σκαφών (γρι-γρι).
Αποφυγή Ανταγωνισμού: Η νυχτερινή αυτή δραστηριότητα τον βοηθά να αποφεύγει τον ανταγωνισμό με τον πολύ μεγαλύτερο και επιθετικότερο Ασημόγλαρο της Μεσογείου.

Γεωγραφική Εξάπλωση και Αναπαραγωγή

Ο Αιγαιόγλαρος είναι είδος στενά συνδεδεμένο με το θαλάσσιο περιβάλλον και σπάνια παρατηρείται στην ενδοχώρα ή σε εσωτερικά ύδατα.
Αποικίες Φωλεοποίησης: Φωλιάζει σε χαμηλές, επίπεδες ή ελαφρώς επικλινείς περιοχές με χαμηλή βλάστηση (φρύγανα) σε ακατοίκητες βραχονησίδες. Η φωλιά του είναι μια απλή λακκούβα στο έδαφος, επενδυμένη με ξερά χόρτα.

Γεωγραφία στην Ελλάδα:

Στην Ελλάδα φωλιάζουν περίπου 350-500 ζευγάρια, διασκορπισμένα σε μικρές αποικίες (συνήθως από 5 έως 50 ζευγάρια η καθεμία).
Σημαντικές περιοχές αναπαραγωγής περιλαμβάνουν τις βραχονησίδες των Δωδεκανήσων, των Κυκλάδων, των Σποράδων, της Κρήτης και του Ιονίου Πελάγους.
Μετανάστευση: Μετά την αναπαραγωγή (τέλη καλοκαιριού), τα πουλιά διασπείρονται σε όλη τη Μεσόγειο, ενώ ορισμένα (κυρίως νεαρά) μετακινούνται προς τις ακτές της Βορειοδυτικής Αφρικής (Ατλαντικός) για να ξεχειμωνιάσουν.

Καθεστώς Προστασίας και Απειλές στην Ελλάδα

Αν και σε παγκόσμιο επίπεδο το είδος έχει μετακινηθεί στην κατηγορία «Ελάχιστης Ανησυχίας» λόγω των μεγάλων πληθυσμών της Ισπανίας, στην Ελλάδα ο Αιγαιόγλαρος παραμένει Κινδυνεύον (EN) σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας.

Κύριες Απειλές:

Ανθρώπινη Όχληση: Η περίοδος αναπαραγωγής του (Μάιος - Ιούλιος) συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου. Η επίσκεψη ανθρώπων (τουρίστες, ψαράδες, σκάφη αναψυχής) στις ακατοίκητες βραχονησίδες μπορεί να αναγκάσει τους γονείς να εγκαταλείψουν τις φωλιές τους, αφήνοντας τα αυγά ή τους νεοσσούς εκτεθειμένους στον καυτερό ήλιο και στους άρπαγες.
Θήρευση από Αρουραίους: Οι εισαχθέντες αρουραίοι (Rattus rattus) σε πολλές βραχονησίδες καταστρέφουν ολόκληρες αποικίες, τρώγοντας τα αυγά και τους νεοσσούς.
Ανταγωνισμός με τον Ασημόγλαρο (L. michahellis): Η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των ασημόγλαρων (λόγω των ανοιχτών χωματερών) οδηγεί σε κατάληψη των καλύτερων θέσεων φωλεοποίησης και σε απευθείας θήρευση των αυγών του Αιγαιόγλαρου.
Υπεραλίευση: Η μείωση των αποθεμάτων των μικρών πελαγικών ψαριών λόγω της εντατικής αλιείας στερεί από το είδος την κύρια πηγή τροφής του.

Η Αναγνώριση των Νεαρών Ηλικιών

Όπως και οι άλλοι μεσαίοι γλάροι, ο Αιγαιόγλαρος χρειάζεται τρία έτη για να αποκτήσει το πλήρες ενήλικο φτέρωμα:
Νεαρά Πτηνά (1ου Χειμώνα): Έχουν ένα χαρακτηριστικό γκριζοκάστανο φτέρωμα.

Διαγνωστικά Στοιχεία:

Το Ράμφος: Είναι σκούρο γκρι με μαύρη άκρη (ποτέ ροζ-σαρκώδες).
Τα Πόδια: Είναι σκουρόχρωμα γκρίζα-μαύρα.
Στην Πτήση: Το κάτω μέρος των φτερούγων (underwing) παρουσιάζει μια έντονη αντίθεση, καθώς τα καλυπτήρια είναι πολύ σκούρα καφέ, ενώ τα πρωτεύοντα φτερά είναι πιο ανοιχτόχρωμα γκρίζα.

Κατηγορία: Χαραδριόμορφα ➜ Γλαρόμορφα | Γλάροι, Λαρίδες

Αιγαιόγλαρος Larus audouinii Payraudeau,

και ο Ασημόγλαρος (Larus cachinnans),