Αλκυονίδες (alcedinidae)
Οικογένεια πτηνών μικρού έως μεσαίου μεγέθους πουλιών της τάξης των Κορακιόμορφων (Coraciiformes). Είναι συνήθως πολύχρωμα πουλιά μέτριου μεγέθους, με κοντό λαιμό, μεγάλο κεφάλι και μακρύ, ίσιο και αιχμηρό ράμφος. Περιλαμβάνει περίπου 114 είδη παγκοσμίως, τα οποία φημίζονται για τα ζωηρά τους χρώματα και το εξειδικευμένο τους σχήμα.
Ταξινομική Διαίρεση
Η οικογένεια χωρίζεται σε τρεις διακριτές υποοικογένειες, κάθε μία με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:🔸1. Αλκυονίνες (Alcedininae - Alcedinid kingfishers): Οι "πραγματικές" αλκυόνες των ποταμών. Είναι συνήθως μικρότερες, με λαμπερά μπλε χρώματα και τρέφονται κυρίως με ψάρια.
Εκπρόσωπος: Αλκυόνα (Alcedo atthis).
🔸2. Αλκυονίνες των δασών (Halcyoninae - Tree kingfishers): Η πολυπληθέστερη ομάδα. Πολλά είδη ζουν μακριά από το νερό, σε δάση ή ξηρές εκτάσεις, και έχουν πιο ποικίλη διατροφή.
Εκπρόσωπος: Σμυρναλκυόνη (Halcyon smyrnensis).
🔸3. Κερυλίνες (Cerylinae - Water kingfishers): Εξειδικευμένοι ψαράδες που απαντώνται κυρίως στην Αμερική, αλλά και στην Αφρική/Ασία.
Εκπρόσωπος: Κήρυλος (Ceryle rudis) και το γένος Μεγακήρυλος (Megaceryle).
Το μέγεθος ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό - το μικρότερο είδος African Dwarf Kingfisher (Ceyx lecontei) έχει μήκος σώματος 10 εκατοστά και ζυγίζει περίπου δέκα γραμμάρια, τα μεγαλύτερα είδη όπως το
Giant Kingfisher (Megaceryle maxima) και το Κουκαμπούρα, Laughing Kookaburra (Dacelo novaeguineae) φτάνουν περίπου μέχρι τα 40 εκατοστά μήκος και βάρος 400 γραμμάρια.
Κοινά Μορφολογικά Χαρακτηριστικά
Κεφάλι και Ράμφος: Διαθέτουν δυσανάλογα μεγάλο κεφάλι σε σχέση με το σώμα τους και μακρύ, ισχυρό ράμφος που λειτουργεί ως λόγχη ή λαβίδα.Πόδια: Τα πόδια τους είναι κοντά και παρουσιάζουν συνδακτυλία (τα δύο εξωτερικά δάκτυλα είναι ενωμένα στη βάση τους), κάτι που τους βοηθά κυρίως στο σκάψιμο της φωλιάς και λιγότερο στη βάδιση.
Φτέρωμα: Τα περισσότερα είδη έχουν έντονα, μεταλλικά χρώματα. Το μπλε χρώμα που βλέπουμε συχνά δεν οφείλεται σε χρωστικές, αλλά στη δομή των φτερών που αντανακλά το φως (σκέδαση Tyndall).
Γεωγραφική Εξάπλωση
Απαντώνται σε όλες τις ηπείρους εκτός από την Ανταρκτική. Η μεγαλύτερη ποικιλομορφία ειδών εντοπίζεται στις τροπικές περιοχές της Αφρικής, της Ασίας και της Ωκεανίας. Στην Ευρώπη η παρουσία τους είναι πιο περιορισμένη.Βιολογία και Συμπεριφορά
Διατροφή: Αν και οι υδρόβιες αλκυόνες τρέφονται με ψάρια, πολλά είδη των δασών καταναλώνουν: Έντομα (ακρίδες, σκαθάρια), ερπετά (σαύρες, μικρά φίδια), αμφίβια και μικρά θηλαστικά.Αναπαραγωγή
Είναι σχεδόν όλα είδη που φωλιάζουν σε κοιλότητες. Σκάβουν σήραγγες σε χωμάτινα πρανή, όχθες ποταμών ή χρησιμοποιούν τρύπες σε δέντρα και φωλιές τερμιτών. Τα αυγά τους είναι πάντα λευκά και σφαιρικά.Κοινωνικότητα
Τα περισσότερα είδη είναι έντονα εδαφικά και μοναχικά. Υπερασπίζονται με πάθος την περιοχή κυνηγιού τους, εκπέμποντας δυνατές κραυγές για να προειδοποιήσουν τους εισβολείς.Καθεστώς Προστασίας
Ενώ η οικογένεια ως σύνολο είναι επιτυχημένη, αρκετά είδη (ειδικά εκείνα που είναι ενδημικά σε απομονωμένα νησιά) κινδυνεύουν με εξαφάνιση λόγω της καταστροφής των δασών και της εισαγωγής ξένων ειδών (π.χ. γάτες, αρουραίοι).Κατηγορία: Κορακόμορφα (Corvidae) Αλκυονίδες (alcedinidae)
αλκυονίδες μέρες
Περίοδος κατά την οποία στην Ελλάδα και γενικότερα στην ανατολική Μεσόγειο διακόπτεται η χειμερινή κακοκαιρία από αίθριες και ηλιόλουστες ημέρες.Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται επτά ημέρες πριν ή μετά τη χειμερινή τροπή (21 Δεκεμβρίου), όταν το πουλί αλκυόνα γεννάει τα αβγά του.
Οι σύγχρονες όμως παρατηρήσεις αντικρούουν τη διαπίστωση του Αριστοτέλη. Συνήθως οι μέρες αυτές εμφανίζονται την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου, το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου και τη δεύτερη εβδομάδα του Φεβρουαρίου. Ο αριθμός των ημερών αυτών ποικίλλει. Άλλοτε η περίοδος της καλοκαιρίας διαρκεί τρεις μέρες, άλλοτε πέντε ημέρες και, πιο σπάνια, έξι ή επτά μέρες.
Τη συγκεκριμένη περίοδο, η μέση ημερήσια αύξηση της θερμοκρασίας ξεπερνάει πολλές φορές τους 5°C, η σχετική υγρασία παρουσιάζει μεγάλη πτώση και επικρατεί νηνεμία.
