Willow Ptarmigan (Lagopus lagopus) 
Ο Λαγοπόδης του βορρά (αγγλική ονομασία: Willow Ptarmigan) είναι ένα εδαφόβιο πτηνό που ανήκει στην υποοικογένεια των Τετραονιδών (Tetraoninae). Είναι διάσημος για την αξιοσημείωτη ικανότητά του να αλλάζει εντελώς το χρώμα του πτερώματός του ανάλογα με την εποχή, προσφέροντάς του το τέλειο καμουφλάζ. Είναι επίσης το επίσημο πουλί της πολιτείας της
Αλάσκας.
Πτέρωμα: Παρουσιάζει δύο εντελώς διαφορετικές εμφανίσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Το καλοκαίρι, το πτέρωμά του είναι καφεκόκκινο με σκούρες κηλίδες και ραβδώσεις, ενώ οι φτερούγες και η κοιλιά παραμένουν λευκές. Το χειμώνα, μεταμορφώνεται σε εντελώς λευκό, με εξαίρεση τα εξωτερικά φτερά της ουράς του που παραμένουν μαύρα.
Προσαρμογές στα πόδια: Η επιστημονική ονομασία του γένους (Lagopus) προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις λαγός και πούς (πόδι), καθώς τα πόδια και τα δάχτυλά του είναι πυκνά καλυμμένα με φτερά. Αυτό λειτουργεί ως «χιονοπέδιλο», επιτρέποντάς του να περπατά εύκολα πάνω στο χιόνι, ενώ παράλληλα το προστατεύει από τις πολικές θερμοκρασίες.
Μέγεθος: Το μήκος του σώματός του κυμαίνεται από 35 έως 44 εκατοστά, με άνοιγμα πτερύγων γύρω στα 60 έως 65 εκατοστά. Το βάρος του κυμαίνεται συνήθως από 430 έως 810 γραμμάρια.
Γεωγραφική εξάπλωση: Απαντάται στις αρκτικές και υποαρκτικές περιοχές της Ευρασίας και της Βόρειας Αμερικής. Φωλιάζει στην τούνδρα της Σκανδιναβίας, της Σιβηρίας, της Αλάσκας και του βόρειου Καναδά, με ιδιαίτερη παρουσία στις ανατολικές επαρχίες της Νέας Γης και του Λαμπραντόρ, καθώς και στο Κεμπέκ.
Βιότοπος: Προτιμά ανοιχτούς χερσότοπους, ελώδεις εκτάσεις με τύρφη, θαμνώδεις περιοχές με νάνες ιτιές και σημύδες, καθώς και παρυφές δασών κοντά στη δενδρογραμμή (treeline).
Κοινωνικότητα και Άμυνα: Το χειμώνα σχηματίζουν μεγάλες ομάδες (μερικές φορές εκατοντάδων ατόμων) για να αναζητήσουν τροφή. Για να προστατευτούν από το ακραίο κρύο και τους ανέμους, συχνά σκάβουν στοές μέσα στο παχύ χιόνι (χιούμορ) όπου κουρνιάζουν. Λόγω του εξαιρετικού τους καμουφλάζ, συχνά επιτρέπουν στους ανθρώπους να τα πλησιάσουν σε πολύ μικρή απόσταση πριν πετάξουν.
Μονογαμία και Πατρική Φροντίδα: Είναι το μόνο είδος αγριόγαλου στον κόσμο όπου το αρσενικό είναι αυστηρά μονογαμικό και βοηθά ενεργά στην ανατροφή και την προστασία των νεοσσών. Αν το θηλυκό πεθάνει, το αρσενικό αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη φροντίδα της φωλιάς.
Φωλιά και Εκκόλαψη: Το θηλυκό κατασκευάζει μια απλή, ρηχή κοιλότητα στο έδαφος, κρυμμένη κάτω από θάμνους, και γεννά 4 έως 10 αυγά στα τέλη της άνοιξης. Η επώαση διαρκεί περίπου 21 με 22 ημέρες. Οι νεοσσοί είναι φωλεόφυγοι (precocial) και εγκαταλείπουν τη φωλιά αμέσως μόλις στεγνώσει το πτέρωμά τους.
Απειλές: Οι κυριότερες απειλές περιλαμβάνουν την απώλεια ενδιαιτημάτων λόγω της κλιματικής αλλαγής (που προκαλεί τη μετατόπιση της δενδρογραμμής προς τα πάνω, συρρικνώνοντας την τούνδρα) και τη θήρευση από αλεπούδες και αρπακτικά πτηνά.
Διακυμάνσεις πληθυσμού: Οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν έντονους κυκλικούς κύκλους αυξομείωσης κάθε 9 με 10 χρόνια, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τη διαθεσιμότητα τροφής και τους πληθυσμούς των θηρευτών τους.
Πηγή πληροφοριών: Cornell Lab of Ornithology, BirdLife International & IUCN Red List.
Ο Λαγοπόδης του βορρά (αγγλική ονομασία: Willow Ptarmigan) είναι ένα εδαφόβιο πτηνό που ανήκει στην υποοικογένεια των Τετραονιδών (Tetraoninae). Είναι διάσημος για την αξιοσημείωτη ικανότητά του να αλλάζει εντελώς το χρώμα του πτερώματός του ανάλογα με την εποχή, προσφέροντάς του το τέλειο καμουφλάζ. Είναι επίσης το επίσημο πουλί της πολιτείας της
Τετραονίδαι
Αγριόκουρκος
Μαυροκόκκορας
Αγριόκοτα
Bonasa umbellus
Spruce Grouse
Τυμπανούχοι
Λαγόπους (Lagopus)
Βαλτοχιονόκοτα
Λαγοπόδης
Λαγοπόδης των Άλπεων
Σκωτσέζικος Λαγοπόδης
Λαγόπους pyrenaicus
Λαγοπόδης λευκόουρος
Μορφολογία
Ο Λαγοπόδης του βορρά είναι ένα μεσαίου μεγέθους, εύσωμο πουλί με εξειδικευμένες προσαρμογές για το ψύχος:Πτέρωμα: Παρουσιάζει δύο εντελώς διαφορετικές εμφανίσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Το καλοκαίρι, το πτέρωμά του είναι καφεκόκκινο με σκούρες κηλίδες και ραβδώσεις, ενώ οι φτερούγες και η κοιλιά παραμένουν λευκές. Το χειμώνα, μεταμορφώνεται σε εντελώς λευκό, με εξαίρεση τα εξωτερικά φτερά της ουράς του που παραμένουν μαύρα.
Προσαρμογές στα πόδια: Η επιστημονική ονομασία του γένους (Lagopus) προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις λαγός και πούς (πόδι), καθώς τα πόδια και τα δάχτυλά του είναι πυκνά καλυμμένα με φτερά. Αυτό λειτουργεί ως «χιονοπέδιλο», επιτρέποντάς του να περπατά εύκολα πάνω στο χιόνι, ενώ παράλληλα το προστατεύει από τις πολικές θερμοκρασίες.
Μέγεθος: Το μήκος του σώματός του κυμαίνεται από 35 έως 44 εκατοστά, με άνοιγμα πτερύγων γύρω στα 60 έως 65 εκατοστά. Το βάρος του κυμαίνεται συνήθως από 430 έως 810 γραμμάρια.
Εξάπλωση και Βιότοπος
Το είδος αυτό έχει ευρεία κυκλοπολική εξάπλωση στις βόρειες περιοχές του πλανήτη:Γεωγραφική εξάπλωση: Απαντάται στις αρκτικές και υποαρκτικές περιοχές της Ευρασίας και της Βόρειας Αμερικής. Φωλιάζει στην τούνδρα της Σκανδιναβίας, της Σιβηρίας, της Αλάσκας και του βόρειου Καναδά, με ιδιαίτερη παρουσία στις ανατολικές επαρχίες της Νέας Γης και του Λαμπραντόρ, καθώς και στο Κεμπέκ.
Βιότοπος: Προτιμά ανοιχτούς χερσότοπους, ελώδεις εκτάσεις με τύρφη, θαμνώδεις περιοχές με νάνες ιτιές και σημύδες, καθώς και παρυφές δασών κοντά στη δενδρογραμμή (treeline).
Διατροφή και Συμπεριφορά
Διατροφή: Τα ενήλικα πουλιά είναι σχεδόν αποκλειστικά φυτοφάγα. Το χειμώνα τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με μπουμπούκια και κλαδιά ιτιάς, σημύδας και άλλων νάνων θάμνων. Το καλοκαίρι η διατροφή τους εμπλουτίζεται με φύλλα, άνθη, σπόρους και άγρια μούρα. Οι νεοσσοί, αντίθετα, τρέφονται αρχικά με έντομα για να λάβουν τις απαραίτητες πρωτεΐνες.Κοινωνικότητα και Άμυνα: Το χειμώνα σχηματίζουν μεγάλες ομάδες (μερικές φορές εκατοντάδων ατόμων) για να αναζητήσουν τροφή. Για να προστατευτούν από το ακραίο κρύο και τους ανέμους, συχνά σκάβουν στοές μέσα στο παχύ χιόνι (χιούμορ) όπου κουρνιάζουν. Λόγω του εξαιρετικού τους καμουφλάζ, συχνά επιτρέπουν στους ανθρώπους να τα πλησιάσουν σε πολύ μικρή απόσταση πριν πετάξουν.
Αναπαραγωγή
Ο Λαγοπόδης του βορρά παρουσιάζει μια μοναδική κοινωνική συμπεριφορά σε σχέση με άλλα είδη της οικογένειάς του:Μονογαμία και Πατρική Φροντίδα: Είναι το μόνο είδος αγριόγαλου στον κόσμο όπου το αρσενικό είναι αυστηρά μονογαμικό και βοηθά ενεργά στην ανατροφή και την προστασία των νεοσσών. Αν το θηλυκό πεθάνει, το αρσενικό αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη φροντίδα της φωλιάς.
Φωλιά και Εκκόλαψη: Το θηλυκό κατασκευάζει μια απλή, ρηχή κοιλότητα στο έδαφος, κρυμμένη κάτω από θάμνους, και γεννά 4 έως 10 αυγά στα τέλη της άνοιξης. Η επώαση διαρκεί περίπου 21 με 22 ημέρες. Οι νεοσσοί είναι φωλεόφυγοι (precocial) και εγκαταλείπουν τη φωλιά αμέσως μόλις στεγνώσει το πτέρωμά τους.
Κατάσταση Διατήρησης
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Λαγοπόδης του βορρά κατατάσσεται ως είδος Ελάχιστης Ανησυχίας (Least Concern) από την IUCN, καθώς διαθέτει τεράστιο πληθυσμό και ευρεία περιοχή εξάπλωσης.Απειλές: Οι κυριότερες απειλές περιλαμβάνουν την απώλεια ενδιαιτημάτων λόγω της κλιματικής αλλαγής (που προκαλεί τη μετατόπιση της δενδρογραμμής προς τα πάνω, συρρικνώνοντας την τούνδρα) και τη θήρευση από αλεπούδες και αρπακτικά πτηνά.
Διακυμάνσεις πληθυσμού: Οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν έντονους κυκλικούς κύκλους αυξομείωσης κάθε 9 με 10 χρόνια, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τη διαθεσιμότητα τροφής και τους πληθυσμούς των θηρευτών τους.
Πηγή πληροφοριών: Cornell Lab of Ornithology, BirdLife International & IUCN Red List.
Κατηγορία: Ορνιθόμορφα | Τετραονίδες
