Τσιχλόνια

Τσιχλόνια (Buntings) Emberiza Οικογένεια Εµπεριζίδες (Emberizidae)
Συστηματική Ταξινόμηση: Στρουθιόμορφα (Passeriformes) | 281 Είδη Παγκοσμίως. Aπό το ύψος της θάλασσας μέχρι τα 1800m...
Τα Τσιχλόνια (Buntings) είναι σποροφάγα πουλιά με χαρακτηριστικό τριγωνικό ράμφος. Στην Ελλάδα, η ποικιλία των βιοτόπων επιτρέπει τη συνύπαρξη πολλών ειδών, από τους παραθαλάσσιους καλαμιώνες μέχρι τις αλπικές κορυφές. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ελληνικής υπαίθρου την άνοιξη, είναι οι αναπαραγωγικές φωνές των αρσενικών τσιχλονιών.
Καθισμένα συνήθως στις κορυφές θάμνων και μικρών δέντρων αρχίζουν από νωρίς το πρωί ένα τραγούδι απαράμιλλο, γαργαριστό και συνεχές που αναλόγως το είδος, διαφοροποιείται σε χρόνο και λαρυγγισμούς.
Τα τσιχλόνια της Ευρώπης είναι ωδικά πουλιά που τρέφονται με σπόρους και έχουν κοντό ράμφος, χοντρό στη βάση. Τα αρσενικά, σε σχέση με τα θηλυκά, διακρίνονται από τα ζωηρότερα χρώματα ή από τα χαρακτηριστικά σχήματα στο κεφάλι.


Ο βιότοπος που προτιμούν αποτελείται κυρίως από ένα μωσαϊκό αγροτικών οικοσυστημάτων με καλλιέργειες και φυτοφράκτες, λιβάδια με διάσπαρτους θάμνους και δεντρολίβαδα. Φωλιάζουν σε δέντρα, θάμνους, στο έδαφος ή σε ρωγμές του εδάφους και των βράχων.
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής 14 είδη «τσιχλονιών» (με την ευρεία έννοια). Από αυτά, το Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella), το Σιρλοτσίχλονο (Emberiza cirlus), το Βουνοτσίχλονο (Emberiza cia), το Καλαμοτσίχλονο (Emberiza schoeniclus) και ο Τσιφτάς (Emberiza calandra) απαντώνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Για κάποια από αυτά τα είδη έχουν καταγραφεί και υποείδη που καταφθάνουν από τη βόρεια Ευρώπη ή την Ευρασία ως διαχειμάζοντες επισκέπτες.
Ειδικά για το Καλαμοτσίχλονο, παρουσιάζει το εξής ενδιαφέρον: ως μόνιμο (αναπαραγόμενο) στην Ελλάδα έχει καταγραφεί το υποείδος Emberiza schoeniclus reiseri, ενώ το τυπικό υποείδος E. s. schoeniclus εμφανίζεται κυρίως ως διαχειμάζον.
Το Βλαχοτσίχλονο (Emberiza hortulana), το Φρυγανοτσίχλονο (Emberiza caesia), το Σμυρνοτσίχλονο (Emberiza cineracea) και ο Αμπελουργός (Emberiza melanocephala) είναι μεταναστευτικά είδη που έρχονται στην Ελλάδα την άνοιξη από την Αφρική και την Ασία για να φωλιάσουν.
Τέλος, το Ελατοτσίχλονο (Emberiza leucocephala), το Βαλτοτσίχλονο (Emberiza rustica), το Νανοτσίχλονο (Emberiza pusilla) και το Σημυδοτσίχλονο (Emberiza aureola) αποτελούν σπάνιους ή τυχαίους επισκέπτες από την Ασία και τη βόρεια Ευρώπη. Σημειώνεται ότι το Χιονοτσίχλονο (Plectrophenax nivalis), αν και ανήκει στην ίδια ευρύτερη ομάδα, ταξινομείται πλέον στην οικογένεια Calcariidae, παραμένοντας ένας σπάνιος χειμερινός επισκέπτης για τη χώρα μας.
Τα Τσιχλόνια προτιμούν ένα μωσαϊκό αγροτικών οικοσυστημάτων που περιλαμβάνει: Καλλιέργειες και φυτοφράκτες. Λιβάδια με διάσπαρτους θάμνους. Δεντρολίβαδα (ανοιχτά δάση).
Φωλεοποίηση: Είναι ευπροσάρμοστα πουλιά και χτίζουν τις φωλιές τους σε δέντρα, θάμνους, απευθείας στο έδαφος ή σε σχισμές βράχων.
Οι Μόνιμοι Κάτοικοι (Όλο τον χρόνο στην Ελλάδα)
Αυτά τα 5 είδη παραμένουν στη χώρα μας καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ τον χειμώνα οι πληθυσμοί τους ενισχύονται από υποείδη της Βόρειας Ευρώπης.
🔸Τσιφτάς (Emberiza calandra): Ο πιο κοινός, συχνά πάνω σε ηλεκτρικά σύρματα.
🔸Σιρλοτσίχλονο (Emberiza cirlus): Το τσιχλόνι των κήπων και των φρακτών.
🔸Βουνοτσίχλονο (Emberiza cia): Ο κάτοικος των βραχωδών πλαγιών και των ορεινών λιβαδιών.
🔸Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella): Με εξάπλωση από την Πίνδο έως τον Παρνασσό.
🔸Καλαμοτσίχλονο (Emberiza schoeniclus): * Μόνιμο υποείδος: E. s. reiseri (ενδημικό της περιοχής).
🔸Διαχειμάζον υποείδος: E. s. schoeniclus (έρχεται τον χειμώνα από τον Βορρά).
Οι Ανοιξιάτικοι & Καλοκαιρινοί Επισκέπτες
Αυτά τα είδη έρχονται από την Αφρική και την Ασία για να φωλιάσουν στην Ελλάδα κατά τη θερμή περίοδο:
🔸Αμπελουργός (E. melanocephala): Εντυπωσιακό μαύρο κεφάλι, κίτρινο στήθος.
🔸Βλαχοτσίχλονο (E. hortulana): Μελωδικός ψάλτης των ημιορεινών καλλιεργειών.
🔸Φρυγανοτσίχλονο (E. caesia): Μεσογειακό ενδημικό των νότιων περιοχών και των νησιών.
🔸Σμυρνοτσίχλονο (E. cineracea): Πολύ σπάνιο, με περιορισμένη εξάπλωση (Λέσβο, Χίο, Σκύρο).
Οι Τυχαίοι και Ακανόνιστοι Επισκέπτες
Πρόκειται για σπάνιες καταγραφές, κυρίως από πουλιά που προέρχονται από την Ασία και την Αρκτική:
🔸Ελατοτσίχλονο (E. leucocephala)
🔸Βαλτοτσίχλονο (E. rustica)
🔸Νανοτσίχλονο (E. pusilla)
🔸Σημυδοτσίχλονο (E. aureola)
🔸Χιονοτσίχλονο (Plectrophenax nivalis)

◾1. Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella)
Περιγραφή: Έντονο κίτρινο χρώμα στο κεφάλι και το στήθος.
Στην Ελλάδα: Περιορισμένη εξάπλωση ως αναπαραγόμενο είδος (Πίνδος έως Παρνασσό), αλλά πολύ κοινός χειμερινός επισκέπτης από τον Βορρά.

◾2. Σιρλοτσίχλονο (Emberiza cirlus)
Το "τσιχλόνι των κήπων" και το πιο κοινό είδος στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Αναγνώριση: Το αρσενικό έχει μια εντυπωσιακή "μάσκα": μαύρη γραμμή στο μάτι ανάμεσα σε κίτρινες λωρίδες, μαύρο λαιμό και μια ελαιοπράσινη ζώνη στο στήθος.
Βιότοπος: Φράχτες, κήποι, ελαιώνες και παρυφές δασών. Είναι μόνιμος κάτοικος στην Ελλάδα.

◾3. Βουνοτσίχλονο (Emberiza cia)
Περιγραφή: Γκρίζο κεφάλι με μαύρες "πολεμικές" ραβδώσεις και σκουριόχρωμη κοιλιά.
Στην Ελλάδα: Ανεβαίνει σε μεγάλα υψόμετρα (έως 2000μ.) κατά την αναπαραγωγή. Το χειμώνα κατεβαίνει σε χαμηλότερες βραχώδεις πλαγιές.

◾4. Καλαμοτσίχλονο (Emberiza schoeniclus reiseri)
Ο ειδικός των υγροτόπων. Στην Ελλάδα συναντάμε το υποείδος reiseri.
Αναγνώριση: Το αρσενικό έχει μαύρο κεφάλι και λάρυγγα, λευκό "κολλάρο" στον σβέρκο και λευκό μουστάκι.
Βιότοπος: Αποκλειστικά σε καλαμιώνες και όχθες ποταμών ή λιμνών. Το χειμώνα οι πληθυσμοί αυξάνονται από μετανάστες.

◾5. Τσιφτάς (Emberiza calandra)
Ο μεγαλύτερος και πιο "τραχύς" εκπρόσωπος της οικογένειας.
Εμφάνιση: Μοιάζει με μεγάλο σπουργίτι (18 εκ.). Δεν έχει τα έντονα χρώματα των άλλων τσιχλονιών (είναι καστανόγκριζο με ραβδώσεις), αλλά είναι πιο ογκώδης με δυνατό ράμφος.
Φωνή: Το κελάηδημά του είναι πολύ χαρακτηριστικό, θυμίζοντας "κουδούνισμα από κλειδιά".
Στην Ελλάδα: Πολύ κοινός σε ανοιχτές καλλιέργειες και λιβάδια. Συχνά κάθεται σε ηλεκτρικά σύρματα.

◾6. Βλαχοτσίχλονο (Emberiza hortulana)
Περιγραφή: Λαδί κεφάλι, κίτρινο λαιμό, ροζ ράμφος και κίτρινο δακτύλιο γύρω από το μάτι.
Στην Ελλάδα: Καλοκαιρινός επισκέπτης. Φωλιάζει σε μεγάλο μέρος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των νησιών του Αιγαίου.

◾7. Φρυγανοτσίχλονο (Emberiza caesia)
Περιγραφή: Γκρι-γαλάζιο κεφάλι με πορτοκαλί λαιμό και ροζ ράμφος.
Στην Ελλάδα: Μεσογειακό είδος που φωλιάζει κυρίως στα νησιά του Αιγαίου και τη νότια Ελλάδα. Είναι ο "πρωταγωνιστής" των φρυγάνων το καλοκαίρι.

◾8. Σμυρνοτσίχλονο (Emberiza cineracea)
Ένα από τα σπανιότερα πουλιά της Ευρώπης.
Εξάπλωση: Στην Ελλάδα έχει εξαιρετικά περιορισμένη κατανομή. Το συναντάμε μόνο στη Δυτική Λέσβο, τη Βόρεια Χίο και τη Σκύρο.
Εμφάνιση: Διακριτικό φτέρωμα με γκριζωπές και κιτρινωπές αποχρώσεις. Προτιμά άνυδρες, πετρώδεις πλαγιές.

◾9. Αμπελουργός (Emberiza melanocephala)
Ίσως το πιο όμορφο τσιχλόνι της ελληνικής υπαίθρου το καλοκαίρι.
Αναγνώριση: Το αρσενικό είναι αδιαμφισβήτητο: κατάμαυρο κεφάλι, έντονο κίτρινο "κολάρο" και κοιλιά, και καστανοκόκκινη πλάτη.
Συμπεριφορά: Φτάνει στην Ελλάδα τον Μάιο. Του αρέσει να κελαηδάει δυνατά από την κορυφή θάμνων ή καλωδίων.

◾10. Ελατοτσίχλονο (Emberiza leucocephalos)
Περιγραφή: Ο "λευκοκέφαλος" συγγενής του Χρυσοτσίχλονου. Το αρσενικό έχει λευκό στέμμα και λευκά μάγουλα που περιβάλλονται από καφετί-κόκκινο χρώμα.
Στην Ελλάδα: Σπάνιος χειμερινός επισκέπτης από τη Σιβηρία.

◾11. Βαλτοτσίχλονο (Emberiza rustica)
Περιγραφή: Αναπαράγεται στην Τάιγκα. Έχει κοκκινωπή ζώνη στο στήθος και λευκή γραμμή πάνω από το μάτι.
Στην Ελλάδα: Πολύ σπάνιος επισκέπτης κατά τη μετανάστευση.

◾12. Νανοτσίχλονο (Emberiza pusilla)
Περιγραφή: Το μικρότερο τσιχλόνι. Θυμίζει μικρογραφία του Καλαμοτσίχλονου αλλά με κοκκινωπά μάγουλα.
Στην Ελλάδα: Σπάνιος επισκέπτης το φθινόπωρο και το χειμώνα.

◾13. Σημυδοτσίχλονο (Emberiza aureola)
Περιγραφή: Είδος με εντυπωσιακό κίτρινο χρώμα και μαύρο πρόσωπο.
Κατάσταση: Δυστυχώς ο πληθυσμός του έχει καταρρεύσει παγκοσμίως λόγω υπερκυνηγιού στην Ασία. Στην Ελλάδα αποτελεί εξαιρετικά σπάνια καταγραφή.

◾14. Χιονοτσίχλονο (Plectrophenax nivalis)
Η εξάπλωση του τον χειμώνα ξεκινά από τα βουνά της Κεντρικής Ευρώπης και τις δυτικές ακτές της περνά πάνω από τις μεγάλες οροσειρές της.
Περιγραφή: Το πιο λευκό από όλα τα τσιχλόνια. Αναπαράγεται στην Αρκτική τούνδρα.
Στην Ελλάδα: Πολύ σπάνιος χειμερινός επισκέπτης. Εμφανίζεται κυρίως σε περιόδους ακραίου ψύχους στις βόρειες ακτές ή στα ψηλά βουνά.

Τσιχλόνια (Buntings)
γενική κοινή ονομασία τών στρουθιόμορφων πτηνών τής οικογένειας embezizidae ή, κατ' άλλους, τής υποοικογένειας embezizinae τής οικογένειας fringillidae, με 281 σποροφάγα είδη που απαντούν στις εύκρατες περιοχές τού Παλαιού Κόσμου.
Ετικέτες: Οικογένεια, Τσιχλόνια

Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση Τσιχλόνια

Back To Top