Μαυροκιρκίνεζο, Ιέραξ ο ερυθρόπους (Falco vespertinus) 
Το Μαυροκιρκίνεζο είναι ένα μικρόσωμο, κομψό γεράκι της Ανατολικής Ευρώπης και της Ασίας. Είναι γνωστό για την κοινωνική του φύση και την εντυπωσιακή σεξουαλική διμορφία του (τη μεγάλη διαφορά στην εμφάνιση μεταξύ αρσενικού και θηλυκού). Το Μαυροκιρκίνεζο χαρακτηρίζεται από μακριές φτερούγες και κοντή ουρά, ενώ το ράμφος, ο οφθαλμικός δακτύλιος και τα πόδια του έχουν έντονο ερυθρο-πορτοκαλί χρώμα. Το
αρσενικό είναι ομοιόμορφα μαυρότεφρο στο πάνω και το κάτω μέρος του σώματος, με εξαίρεση την περιοχή κάτω από την ουρά που είναι πυρόξανθη. Το θηλυκό διαθέτει κανελλί-καστανό κεφάλι (στέμμα και αυχένα), με μάγουλα και λάρυγγα σε κιτρινωπή-κρεμ απόχρωση. Το στήθος και η κοιλιά του είναι κανελλί, η ουρά του φέρει σταχτιές ραβδώσεις, ενώ μια μικρή μαύρη κηλίδα στο κεφάλι σχηματίζει ένα χαρακτηριστικό «μουστάκι».
Αρσενικό: Έχει ομοιόμορφο σχιστολιθικό γκρίζο (σχεδόν μαύρο) χρώμα, με εξαίρεση το υπογάστριο και τα "παντελόνια" (φτερά στα πόδια), που έχουν ένα έντονο κεραμιδί ή σκουριασμένο κόκκινο χρώμα.
Θηλυκό: Έχει γκρίζα ράχη με λεπτές ραβδώσεις, ενώ το στήθος, η κοιλιά και το κεφάλι έχουν ένα απαλό πορτοκαλί ή ωχρό χρώμα. Διαθέτει επίσης μια μικρή μαύρη "μάσκα" γύρω από τα μάτια.
Μέγεθος: Το μήκος του σώματος κυμαίνεται από 28 έως 34 εκατοστά, με άνοιγμα φτερών 65 έως 75 εκατοστά.
Περιοχές Αναπαραγωγής: Εκτείνεται από την Ανατολική Ευρώπη (Ουγγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία) έως την Κεντρική Ασία και τη Σιβηρία. Προτιμά ανοιχτές εκτάσεις, στέπες και καλλιέργειες με διάσπαρτες συστάδες δέντρων.
Περιοχές Διαχείμασης: Το χειμώνα μεταναστεύει μαζικά προς τη Νότια Αφρική (κυρίως σε Αγκόλα, Ναμίμπια και Μποτσουάνα).
Κυνήγι: Τρέφεται κυρίως με μεγάλα έντομα (ακρίδες, σκαθάρια), αλλά και με μικρά θηλαστικά, ερπετά ή αμφίβια. Συχνά κυνηγά "αιωρούμενο" (hovering) στον αέρα, όπως το γνωστό μας Βραχοκιρκίνεζο.
Κοινωνικότητα: Είναι αγελαίο είδος. Κατά τη μετανάστευση, χιλιάδες άτομα μπορεί να συγκεντρωθούν για να κουρνιάσουν μαζί σε συγκεκριμένα δέντρα.
Χρησιμοποιεί παλιές φωλιές άλλων πουλιών, κυρίως κουρούνων (Corvus frugilegus), σε δέντρα.
Φωλιάζει συχνά σε αποικίες, κάτι σπάνιο για αρπακτικά πτηνά. Η περίοδος αναπαραγωγής ξεκινά αργά (Μάιο - Ιούνιο), ανάλογα με την αφθονία των εντόμων.
Απειλές: Η εντατικοποίηση της γεωργίας, η χρήση παρασιτοκτόνων (που μειώνουν την τροφή του, δηλαδή τα έντομα) και η καταστροφή των δέντρων όπου φωλιάζουν οι αποικίες των κουρούνων αποτελούν τους κύριους κινδύνους.
Στην Ελλάδα: Εμφανίζεται κυρίως ως τακτικός μεταναστεύτης (περαστικός) την άνοιξη και το φθινόπωρο, ιδιαίτερα στα νησιά και τις παράκτιες περιοχές.
Πηγή πληροφοριών: BirdLife International & Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία.
Το Μαυροκιρκίνεζο είναι ένα μικρόσωμο, κομψό γεράκι της Ανατολικής Ευρώπης και της Ασίας. Είναι γνωστό για την κοινωνική του φύση και την εντυπωσιακή σεξουαλική διμορφία του (τη μεγάλη διαφορά στην εμφάνιση μεταξύ αρσενικού και θηλυκού). Το Μαυροκιρκίνεζο χαρακτηρίζεται από μακριές φτερούγες και κοντή ουρά, ενώ το ράμφος, ο οφθαλμικός δακτύλιος και τα πόδια του έχουν έντονο ερυθρο-πορτοκαλί χρώμα. Το
Ιερακίδες
Γεράκια
Κιρκινέζι
Βραχοκιρκίνεζο
Μαυροκιρκίνεζο
Νανογέρακο
Δεντρογέρακο
Μαυροπετρίτης
Ερημογέρακο
Χρυσογέρακο
Στεπογέρακο
Πετρίτης
Ερημοπετρίτης
Ασπρογέρακας
Καρακάρα
Μικράστουρ
Μορφολογία
Το Μαυροκιρκίνεζο παρουσιάζει έναν από τους πιο έντονους φυλετικούς διμορφισμούς ανάμεσα στα αρπακτικά:Αρσενικό: Έχει ομοιόμορφο σχιστολιθικό γκρίζο (σχεδόν μαύρο) χρώμα, με εξαίρεση το υπογάστριο και τα "παντελόνια" (φτερά στα πόδια), που έχουν ένα έντονο κεραμιδί ή σκουριασμένο κόκκινο χρώμα.
Θηλυκό: Έχει γκρίζα ράχη με λεπτές ραβδώσεις, ενώ το στήθος, η κοιλιά και το κεφάλι έχουν ένα απαλό πορτοκαλί ή ωχρό χρώμα. Διαθέτει επίσης μια μικρή μαύρη "μάσκα" γύρω από τα μάτια.
Μέγεθος: Το μήκος του σώματος κυμαίνεται από 28 έως 34 εκατοστά, με άνοιγμα φτερών 65 έως 75 εκατοστά.
Εξάπλωση και Βιότοπος
Το Μαυροκιρκίνεζο είναι ένα εξαιρετικά μεταναστευτικό είδος που διανύει τεράστιες αποστάσεις:Περιοχές Αναπαραγωγής: Εκτείνεται από την Ανατολική Ευρώπη (Ουγγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία) έως την Κεντρική Ασία και τη Σιβηρία. Προτιμά ανοιχτές εκτάσεις, στέπες και καλλιέργειες με διάσπαρτες συστάδες δέντρων.
Περιοχές Διαχείμασης: Το χειμώνα μεταναστεύει μαζικά προς τη Νότια Αφρική (κυρίως σε Αγκόλα, Ναμίμπια και Μποτσουάνα).
Διατροφή και Συμπεριφορά
Είναι ένα από τα πιο κοινωνικά γεράκια, που συχνά κυνηγά και μεταναστεύει σε μεγάλες ομάδες:Κυνήγι: Τρέφεται κυρίως με μεγάλα έντομα (ακρίδες, σκαθάρια), αλλά και με μικρά θηλαστικά, ερπετά ή αμφίβια. Συχνά κυνηγά "αιωρούμενο" (hovering) στον αέρα, όπως το γνωστό μας Βραχοκιρκίνεζο.
Κοινωνικότητα: Είναι αγελαίο είδος. Κατά τη μετανάστευση, χιλιάδες άτομα μπορεί να συγκεντρωθούν για να κουρνιάσουν μαζί σε συγκεκριμένα δέντρα.
Αναπαραγωγή
Το Μαυροκιρκίνεζο δεν κατασκευάζει δική του φωλιά. Αντ' αυτού:Χρησιμοποιεί παλιές φωλιές άλλων πουλιών, κυρίως κουρούνων (Corvus frugilegus), σε δέντρα.
Φωλιάζει συχνά σε αποικίες, κάτι σπάνιο για αρπακτικά πτηνά. Η περίοδος αναπαραγωγής ξεκινά αργά (Μάιο - Ιούνιο), ανάλογα με την αφθονία των εντόμων.
Κατάσταση Διατήρησης
Το Μαυροκιρκίνεζο κατατάσσεται ως Σχεδόν Απειλούμενο (Near Threatened) από την IUCN.Απειλές: Η εντατικοποίηση της γεωργίας, η χρήση παρασιτοκτόνων (που μειώνουν την τροφή του, δηλαδή τα έντομα) και η καταστροφή των δέντρων όπου φωλιάζουν οι αποικίες των κουρούνων αποτελούν τους κύριους κινδύνους.
Στην Ελλάδα: Εμφανίζεται κυρίως ως τακτικός μεταναστεύτης (περαστικός) την άνοιξη και το φθινόπωρο, ιδιαίτερα στα νησιά και τις παράκτιες περιοχές.
Πηγή πληροφοριών: BirdLife International & Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία.
Ιερακόμορφα | Ιερακίδες | Γεράκια
