Ραμφαστίδες

Ραμφαστίδες, Τουκάνς (Ramphastidae)
Κοινή ονομασία των δρυοκολαπτόμορφων (Piciformes) πτηνών της οικογένειας των Ραμφαστιδών (Ramphastidae).
Η οικογένεια περιλαμβάνει έξι γένη και 45 είδη τα οποία συναντώνται στα δάση της τροπικής Αμερικής. Πρόκειται για εντυπωσιακά πουλιά τα οποία διακρίνονται από το τεράστιο, κυρτό, ζωηρόχρωμο ράμφος τους, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ξεπεράσει σε μήκος το μισό του συνολικού μήκους του σώματός τους.
Το ράμφος αυτό, αν και ογκώδες, είναι
Δρυοκολαπτόμορφα
Δρυοκολαπτίδες
Ραμφαστίδες
Ινδικατορίδες
Γκαλμπουλίδες
Μπουκονίδες
Γενειοφόρα πουλιά  
Καπιτονίδες
Πωγωνίολος
αρκετά ελαφρύ. Ο λειτουργικός του ρόλος δεν είναι πλήρως εξακριβωμένος αλλά δεν φαίνεται να σχετίζεται με το είδος της διατροφής των πουλιών.
Τα Τουκάνς έχουν κοντόχοντρο σώμα, μήκους 20-60 εκατοστά, μικρές, στρογγυλές φτερούγες και στρογγυλεμένη ουρά που ποικίλλει σε μήκος στα διάφορα είδη. Γενικά, δεν εμφανίζουν φυλετικό διμορφισμό. Τα πόδια τους είναι ισχυρά και σχετικά κοντά και καταλήγουν σε 4 δάχτυλα, τα δύο από τα οποία είναι στραμμένα προς τα εμπρός και τα δύο προς τα πίσω, όπως και στους Δρυοκολάπτες. Όταν αναπαύονται, γυρίζουν προς τα πίσω το κεφάλι ακουμπώντας το μεγάλο ράμφος τους στη πλάτη τους και διπλώνουν την ουρά τους προς τα πάνω.

Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό είναι το τεράστιο, αλλά ελαφρύ, με οδοντωτές άκρες πολύχρωμο ράμφος. Η επιφάνεια αποτελείται από κερατίνη, το ίδιο υλικό που υπάρχει στα νύχια και στα μαλλιά μας, στην πραγματικότητα, πρόκειται για πολλά στρώματα από μικρές εξαγωνικές επικαλυπτόμενες πλάκες, όπως τα κεραμίδια μιας οροφής. Η πυκνότητα του ράμφους του Τουκάν έχει παραλληλιστεί με αυτήν ενός σκληρού σπόγγου. Μερικά τμήματά του είναι κούφια, ενώ άλλα αποτελούνται από μικρά στοιχεία και μεμβράνες. Το αποτέλεσμα είναι ένα ελαφρύ ράμφος το οποίο έχει εκπληκτική δύναμη. Η δομή του ράμφους του τουκάν καθιστά το πουλί ικανό να απορροφά δυνατούς κραδασμούς.
Τα Τουκάνς ζουν σε ζευγάρια ή σε μικρές ομάδες. Δεν κελαηδούν, αλλά κράζουν παράγοντας διαπεραστικούς ήχους που ακούγονται σε μεγάλες αποστάσεις. Η πτήση τους είναι θορυβώδης και αδύναμη.
Αυλακόρυγχος (Aulacorhynchus)

Πτερόγλωσσος (Pteroglossus)

Μountain toucans (Andigena)

(Selenidera)


Ραμφαστός, Tukane (Ramphastos)

Ραμφαστός, Tukane (Ramphastos)
Λέγεται και ραμφαστής. Δρυοκολαπτόμορφο πουλί της οικογένειας των ραμφαστιδών. Είναι αναρριχητικό πουλί που περιλαμβάνει διάφορα είδη της Νότιας Αμερικής. Μερικά από τα είδη αυτά είναι ο ρ. ο κυβέριος, ο ρ. ο τόκος, ο αυλοκόρυγχος ο πράσινος, ο ρ. ο θειόχρους και ο πτερόγλωσσος ο χλωρός. Ο ρ. έχει πολύ μεγάλο ράμφος, με θαυμάσια χρώματα, κοίλο αλλά ενισχυμένο από μέσα με ένα σπογγώδη ιστό, που το κάνει δυνατό και ευκίνητο. Τρέφεται με φρούτα και γεννάει μέχρι 4 αβγά. Οι ρ. δεν κελαηδούν, αλλά φωνάζουν δυνατά. Στο πέταγμα τους, οι φτερούγες τους κάνουν πολύ θόρυβο. Οι κινήσεις τους ωστόσο, όταν πετούν, έχουν πολύ χάρη.
Διανομή και ενδιαίτημα: Τα Τουκάνς συναντούνται στις τροπικές περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, από το νότιο Μεξικό έως τη νοτιοανατολική Βραζιλία και στην βορειοανατολική Αργεντινή. Από τα νησιά της Καραϊβικής συναντούνται μόνο στο Τρινιντάντ.
Είναι δενδρόβια είδη και διαβιούν σε τροπικά και υποτροπικά δάση των πεδινών περιοχών αλλά και σε ορεινά δάση, ιδίως τα είδη των γενών Andigena και Aulacorhynchus.
Διατροφή:
Τα Τουκάνς τρέφονται κυρίως με φρούτα, αλλά και διάφορα έντομα, αραχνοειδή ακόμη και με μικρά ερπετά και θηλαστικά. Μερικές φορές, επίσης, και με αυγά απο φωλιές πουλιών.
Αναπαραγωγή:
Τα Τουκάνς είναι μονογαμικά και φωλιάζουν σε κοιλότητες δέντρων. Και τα δύο φύλα μοιάζουν μεταξύ τους. Το θηλυκό γεννά δύο έως τέσσερα άσπρα αυγά. Τα αυγά επωάζονται για δύο έως τρεις εβδομάδες. Οι νεοσσοί πετάνε μετά από έξι έως εννέα εβδομάδες. Στη φροντίδα των νεοσσών συμμετέχουν και οι δύο γονείς.

Τα μεγαλύτερα σε μέγεθος είδη της οικογένειας ανήκουν στο γένος Ramphastos.
Το γένος Pteroglossus περιλαμβάνει μικρότερα είδη, το άνω ράμφος των οποίων έχει πριονωτές παρυφές. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά είδη, και το μεγαλύτερο σε μέγεθος, είναι το Ramphastos toco· έχει μήκος σώματος περίπου 60 εκατοστά και ράμφους 20 εκατοστά. Το φτέρωμά του είναι γενικά μαύρο με μια λευκή περιοχή στον λαιμό και κόκκινα φτερά στην ουρά· το τεράστιο ράμφος του είναι πορτοκαλοκίτρινο με δύο σκουρόχρωμες μπλε κηλίδες στην άκρη του. Το πουλί αυτό είναι πολύ κοινό στους ζωολογικούς κήπους.
Λιγότερο εντυπωσιακό ως προς τα χρώματα είναι το μικρόσωμο είδος Pteroglossus bailloni, που καλύπτεται από λαδί και κίτρινο φτέρωμα.

Διάφορα

Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί για το τεράστιο, πολύχρωμο ράμφος. Σύμφωνα με την τελευταία, το εξωτικό πτηνό ανέπτυξε το παράξενο εξάρτημα για να δροσίζεται αποβάλλοντας θερμότητα.
Σύμφωνα όμως με την τελευταία έρευνα, δημοσιευμένη στο περιοδικό Science, διοχετεύει αίμα στα αγγεία του ράμφους του για να μειώσει τη θερμοκρασία του. Οι θερμικές κάμερες που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές αποκάλυψαν ότι το ράμφος λειτουργεί ουσιαστικά ως ψύκτρα, ακτινοβολώντας θερμότητα στο περιβάλλον. Τα πτηνά, εξάλλου, δεν ιδρώνουν όταν ζεσταίνονται.
Το χειμώνα, όταν το τουκάν πρέπει αντίθετα να συγκρατεί θερμότητα, μπορεί να περιορίζει την αιμάτωση του ράμφους. «Μεταβάλλοντας τη ροή αίματος στην επιφάνεια του ράμφους, μπορούν να εξοικονομούν τη θερμότητα του σώματος όταν κάνει κρύο, ή να αντιμετωπίζουν τη ζέστη αυξάνοντας τη ροή» εξηγεί ο ορνιθολόγος Γκλεν Τάτερσαλ του καναδικού Πανεπιστημίου Μπροκ Brock στον Καναδά σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Estadua Paulista της Βραζιλίας. Διευκρινίζει ωστόσο ότι το συμπέρασμα της μελέτης του δεν αποκλείει άλλες εξηγήσεις για το ράμφος των Τουκάν.

Συνοπτικός Οδηγός για τα Γένη και Είδη των Τουκάν
Παρακάτω παρατίθεται μια σύνοψη των κυριότερων γενών και των ειδών τους.

◾1. Γένος Aulacorhynchus (Πράσινα Τουκανέτο)

Πρόκειται για μικρού μεγέθους τουκάν με κυρίαρχο το πράσινο χρώμα στο φτέρωμα, που ζουν κυρίως σε ορεινά δάση.
🔸A. derbianus: Ζει στις Άνδεις, αναγνωρίζεται από την καφετιά άκρη της ουράς και το σκούρο ράμφος.
🔸A. haematopygus: Γνωστό για το κόκκινο χρώμα στη βάση της ουράς του.
🔸A. huallagae: Σπάνιο είδος του Περού με κίτρινη λωρίδα κάτω από την ουρά.
🔸A. coeruleicinctis: Χαρακτηρίζεται από μια γαλάζια ζώνη στο στήθος.
🔸A. prasinus: Το πιο διαδεδομένο είδος, με έντονο πράσινο χρώμα και λευκό λαιμό.
🔸A. sulcatus: Ξεχωρίζει για τις "αυλακώσεις" στο ράμφος του.

◾2. Γένος Pteroglossus (Αρακάρι)

Είναι πιο λεπτά και κοινωνικά πουλιά, συχνά με έντονα χρώματα στην κοιλιά (κίτρινο, κόκκινο, μαύρο).
🔸P. inscriptus: Μικρόσωμο με "γραμμές" σαν γράμματα στο πάνω μέρος του ράμφους.
🔸P. viridis: Το πράσινο αρακάρι, με έντονη φυλετική διαφορά στο χρώμα του κεφαλιού.
🔸P. bitorquatus: Έχει δύο διακριτές ζώνες στο στήθος.
🔸P. castanotis: Χαρακτηρίζεται από τις καφετιές (κάστανο) κηλίδες στα αυτιά.
🔸P. aracari: Το κλασικό αρακάρι με τη μαύρη λωρίδα στην κίτρινη κοιλιά.
🔸P. torquatus: Φέρει ένα χαρακτηριστικό "κολάρο" στον αυχένα.
🔸P. frantzii: Παρόμοιο με το torquatus αλλά με πιο έντονη κόκκινη ζώνη.
🔸P. pluricinctus: Διαθέτει πολλές (δύο κύριες) μαύρες ζώνες στο στήθος.
🔸P. beauharnaesii: Το πιο εντυπωσιακό, με κατσαρά, "πλαστικά" φτερά στο κεφάλι.
🔸P. azara: Ζει στον Αμαζόνιο και έχει έντονο κόκκινο στήθος.
🔸P. bailloni: Συχνά ταξινομείται μόνο του λόγω του κίτρινου-σαφράν χρώματός του.

◾3. Γένος Andigena (Τουκάν των Βουνών)

Ζουν σε μεγάλα υψόμετρα στις Άνδεις και έχουν πυκνό φτέρωμα με γκριζογάλανους τόνους.
🔸A. laminirostris: Έχει μια χαρακτηριστική κίτρινη πλάκα ("έλασμα") στη βάση του ράμφους.
🔸A. hypoglauca: Με γαλαζωπό στήθος και καφέ πλάτη.
🔸A. cucullata: Το "κουκουλοφόρο" τουκάν, με μαύρο κεφάλι που κάνει αντίθεση.
🔸A. nigrirostris: Αναγνωρίζεται από το σχεδόν εξ ολοκλήρου μαύρο ράμφος του.

◾4. Γένος Selenidera (Δίχρωμα Τουκανέτο)

Μικρά τουκάν όπου τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν διαφορετικά χρώματα (φυλετικός διμορφισμός).
🔸S. spectabilis: Το μεγαλύτερο του γένους, με κίτρινη λωρίδα στα αυτιά.
🔸S. nattereri: Έχει ράμφος με πολλές κηλίδες και ζει στη Βενεζουέλα/Βραζιλία.
🔸S. culik: Γνωστό για το γκρίζο-μαύρο φτέρωμα και το πολύχρωμο ράμφος.
🔸S. maculirostris: Το ράμφος του μοιάζει σαν να έχει "λεκέδες" ή δόντια.
🔸S. gouldii: Παρόμοιο με το maculirostris αλλά με διαφορετική κατανομή χρωμάτων στο ράμφος.
🔸S. reinwardtii: Ξεχωρίζει για την κόκκινη άκρη του ράμφους του.

◾5. Γένος Ramphastos (Μεγάλα Τουκάν)

Τα "κλασικά" μεγάλα τουκάν με τα τεράστια, εντυπωσιακά ράμφη.
🔸R. sulfuratus: Το τουκάν με το ράμφος στο χρώμα του ουράνιου τόξου (Rainbow-billed).
🔸R. brevis: Μοιάζει με το sulfuratus αλλά με ελαφρώς μικρότερο ράμφος.
🔸R. dicolorus: Μικρότερο μέγεθος, με έντονο κόκκινο χρώμα στην κοιλιά.
🔸R. swainsonii: Μεγάλο τουκάν με χαρακτηριστικό δίχρωμο (καφέ/κίτρινο) ράμφος.
🔸R. ambiguus: Πολύ κοντά στο swainsonii, συχνά θεωρούνται το ίδιο είδος.
🔸R. tucanus: Έχει λευκό λαιμό και ράμφος με κοκκινωπές ή μαύρες αποχρώσεις.
🔸R. toco: Το πιο διάσημο είδος. Είναι το μεγαλύτερο, με λευκό λαιμό και πορτοκαλί ράμφος.
🔸R. vitellinus: Αναγνωρίζεται από τον έντονο κίτρινο ή πορτοκαλί λαιμό του (Channel-billed).
Ετικέτες: Δρυοκολαπτόμορφα, Εξωτικά, Οικογένεια

Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση Ραμφαστίδες

Back To Top