Οικογένεια Αετοµαχίδες (Laniidae) 
Η οικογένεια των Αετομαχίδων περιλαμβάνει πουλιά που, παρά το μικρό ή μεσαίο μέγεθός τους, συμπεριφέρονται ως δεινοί θηρευτές. Το όνομα του γένους Lanius προέρχεται από τη λατινική λέξη για τον "χασάπη", λόγω της συνήθειάς τους να τεμαχίζουν τη λεία τους.
Παρά την κατάταξή τους στα στρουθιόμορφα, οι κεφαλάδες επιδεικνύουν συμπεριφορά θηρευτή,
προσομοιάζοντας με μικρά αρπακτικά. Προτιμούν ανοικτούς βιοτόπους. Χαρακτηριστική είναι η χρήση υπερυψωμένων θέσεων κατόπτευσης (perches), από όπου επιτηρούν την επικράτειά τους για τον εντοπισμό λείας.
Οι κεφαλάδες είναι από τους πιο συναρπαστικούς θηρευτές του κόσμου των πτηνών, θηρευτές που συλλαμβάνουν τη λεία τους τόσο στο έδαφος όσο και στον αέρα. Αν και η δίαιτά τους βασίζεται κυρίως στα ασπόνδυλα (έντομα), δεν θα διστάσουν να επιτεθούν σε μικρά πτηνά, ερπετά και θηλαστικά. Ιδιαίτερα στον Διπλοκεφαλά (Lanius excubitor), η κατανάλωση σπονδυλωτών αυξάνεται κατακόρυφα κατά τη χειμερινή περίοδο
Η πλειονότητα των ειδών του γένους Lanius εντοπίζεται στην Παλαιοαρκτική και Αφροτροπική ζώνη (Ευρασία και Αφρική). Σημαντικές εξαιρέσεις αποτελούν ο Διπλοκεφαλάς (Lanius excubitor), ο οποίος παρουσιάζει ολαρκτική εξάπλωση, και ο Lanius ludovicianus, που αποτελεί ενδημικό είδος της Βόρειας Αμερικής. Αξιοσημείωτη είναι η πλήρης απουσία εκπροσώπων της οικογένειας από τη νεοτροπική ζώνη (Νότια Αμερική) και την Αυστραλία.
Ράμφος: Ισχυρό, με χαρακτηριστικό άγκιστρο (γαμψό) στην άκρη της άνω γνάθου και μια μικρή προεξοχή ("δόντι") που βοηθά στη θανάτωση της λείας.
Μάσκα: Τα περισσότερα είδη φέρουν μια μαύρη λωρίδα που διαπερνά το μάτι, μειώνοντας την αντανάκλαση του φωτός κατά το κυνήγι.
Πόδια: Αντίθετα με τα αρπακτικά, τα πόδια τους είναι τυπικά στρουθιόμορφου και δεν διαθέτουν ισχυρά νύχια για τη συγκράτηση της λείας.
Κάρφωμα: Καρφώνουν τη λεία τους (έντομα, ερπετά, μικρά πουλιά) σε αγκάθια θάμνων ή σε αγκαθωτά σύρματα.
Λειτουργία: Αυτό τους επιτρέπει να τεμαχίζουν την τροφή με το ράμφος τους, να αποθηκεύουν πλεόνασμα τροφής ("κελάρι") και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αφήνουν τοξικά έντομα να αποσυντεθούν για να γίνουν βρώσιμα.
Μωσαϊκά τοπία: Λιβάδια με διάσπαρτους θάμνους (βάτα, παλιούρια).
Παραδοσιακές καλλιέργειες: Ελαιώνες και αμπελώνες χωρίς εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων.
Απειλές: Η εντατικοποίηση της γεωργίας και η αφαίρεση των φυτοφρακτών οδηγούν σε μείωση των πληθυσμών τους, καθώς χάνουν τόσο τις θέσεις φωλεοποίησης όσο και την πηγή τροφής τους (έντομα)
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί επτά είδη, εκ των οποίων τέσσερα είναι θερινοί αναπαραγόμενοι επισκέπτες και ένα διαχειμάζον. Είδη όπως ο Σταχτοκεφαλάς και ο Αετομάχος ακολουθούν τη στρατηγική της κυκλικής μετανάστευσης (loop migration). Κατά την εαρινή περίοδο, οι πληθυσμοί της κεντροανατολικής Ευρώπης χρησιμοποιούν τον ανατολικό διάδρομο (Αραβική χερσόνησος - Τουρκία), ενώ το φθινόπωρο προτιμούν διαδρομές μέσω της Βαλκανικής και Ιταλικής χερσονήσου
Η οικογένεια των Αετομαχίδων περιλαμβάνει πουλιά που, παρά το μικρό ή μεσαίο μέγεθός τους, συμπεριφέρονται ως δεινοί θηρευτές. Το όνομα του γένους Lanius προέρχεται από τη λατινική λέξη για τον "χασάπη", λόγω της συνήθειάς τους να τεμαχίζουν τη λεία τους.
Παρά την κατάταξή τους στα στρουθιόμορφα, οι κεφαλάδες επιδεικνύουν συμπεριφορά θηρευτή,
Αετοµαχίδες
Αετομάχος
Ξανθοκεφαλάς
Kοκκινοκεφαλάς
Παρδαλοκεφαλάς
Διπλοκεφαλάς
Διπλοκεφαλάς Ν.
Σταχτοκεφαλάς
Πριόνωψ
Μαλακονωτίδες
Τσάγκρα Σενεγάλης
Δρυοσκοπός
Λανιάριος
Οι κεφαλάδες είναι από τους πιο συναρπαστικούς θηρευτές του κόσμου των πτηνών, θηρευτές που συλλαμβάνουν τη λεία τους τόσο στο έδαφος όσο και στον αέρα. Αν και η δίαιτά τους βασίζεται κυρίως στα ασπόνδυλα (έντομα), δεν θα διστάσουν να επιτεθούν σε μικρά πτηνά, ερπετά και θηλαστικά. Ιδιαίτερα στον Διπλοκεφαλά (Lanius excubitor), η κατανάλωση σπονδυλωτών αυξάνεται κατακόρυφα κατά τη χειμερινή περίοδο
Η πλειονότητα των ειδών του γένους Lanius εντοπίζεται στην Παλαιοαρκτική και Αφροτροπική ζώνη (Ευρασία και Αφρική). Σημαντικές εξαιρέσεις αποτελούν ο Διπλοκεφαλάς (Lanius excubitor), ο οποίος παρουσιάζει ολαρκτική εξάπλωση, και ο Lanius ludovicianus, που αποτελεί ενδημικό είδος της Βόρειας Αμερικής. Αξιοσημείωτη είναι η πλήρης απουσία εκπροσώπων της οικογένειας από τη νεοτροπική ζώνη (Νότια Αμερική) και την Αυστραλία.
Κοινά Μορφολογικά Χαρακτηριστικά
Μορφολογικά, στερούνται των ισχυρών ονύχων των αρπακτικών πτηνών (Raptors). Ως εκ τούτου, εφαρμόζουν τη στρατηγική της αγκίστρωσης της λείας σε αιχμηρά σημεία, όπως αγκάθια θάμνων ή συρματοπλέγματα. Αυτή η συμπεριφορά τους επιτρέπει να διαμελίζουν το θήραμα με το γαμψό τους ράμφος, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως αποθήκη τροφής.Ράμφος: Ισχυρό, με χαρακτηριστικό άγκιστρο (γαμψό) στην άκρη της άνω γνάθου και μια μικρή προεξοχή ("δόντι") που βοηθά στη θανάτωση της λείας.
Μάσκα: Τα περισσότερα είδη φέρουν μια μαύρη λωρίδα που διαπερνά το μάτι, μειώνοντας την αντανάκλαση του φωτός κατά το κυνήγι.
Πόδια: Αντίθετα με τα αρπακτικά, τα πόδια τους είναι τυπικά στρουθιόμορφου και δεν διαθέτουν ισχυρά νύχια για τη συγκράτηση της λείας.
Η Ιδιαίτερη Συμπεριφορά: "Το Αγκάθι"
Επειδή στερούνται ισχυρών νυχιών, οι κεφαλάδες έχουν αναπτύξει μια μοναδική στρατηγική:Κάρφωμα: Καρφώνουν τη λεία τους (έντομα, ερπετά, μικρά πουλιά) σε αγκάθια θάμνων ή σε αγκαθωτά σύρματα.
Λειτουργία: Αυτό τους επιτρέπει να τεμαχίζουν την τροφή με το ράμφος τους, να αποθηκεύουν πλεόνασμα τροφής ("κελάρι") και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αφήνουν τοξικά έντομα να αποσυντεθούν για να γίνουν βρώσιμα.
Βιότοποι και Προστασία
Οι Αετομαχίδες είναι δείκτες της υγείας των αγροτικών οικοσυστημάτων. Προτιμούν:Μωσαϊκά τοπία: Λιβάδια με διάσπαρτους θάμνους (βάτα, παλιούρια).
Παραδοσιακές καλλιέργειες: Ελαιώνες και αμπελώνες χωρίς εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων.
Απειλές: Η εντατικοποίηση της γεωργίας και η αφαίρεση των φυτοφρακτών οδηγούν σε μείωση των πληθυσμών τους, καθώς χάνουν τόσο τις θέσεις φωλεοποίησης όσο και την πηγή τροφής τους (έντομα)
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί επτά είδη, εκ των οποίων τέσσερα είναι θερινοί αναπαραγόμενοι επισκέπτες και ένα διαχειμάζον. Είδη όπως ο Σταχτοκεφαλάς και ο Αετομάχος ακολουθούν τη στρατηγική της κυκλικής μετανάστευσης (loop migration). Κατά την εαρινή περίοδο, οι πληθυσμοί της κεντροανατολικής Ευρώπης χρησιμοποιούν τον ανατολικό διάδρομο (Αραβική χερσόνησος - Τουρκία), ενώ το φθινόπωρο προτιμούν διαδρομές μέσω της Βαλκανικής και Ιταλικής χερσονήσου
Όλα τα ευρωπαικά είδη ανήκουν στο γένος Lanius, που στη λατινική γλώσσα σημαίνει κρεουργός (χασάπης)
Τα είδη της οικογένειας Αετοµαχίδες είναι:
◾Αετομάχος Lanius collurio
Ο αρσενικός Αετομάχος έχει πυρόξανθο φτέρωμα στη ράχη του ενώ το πρόσωπό του αυλακώνεται από μια φαρδιά και χαρακτηριστική μαύρη λωρίδα.
Χαρακτηριστικά: Πυρόξανθη ράχη στο αρσενικό, γκρι κεφάλι και μαύρη μάσκα.
Σημείωση: Ο μόνος κεφαλάς με τόσο έντονο φυλετικό διμορφισμό στην Ελλάδα.
◾Ξανθοκεφαλάς Lanius isabellinus
Εξάπλωση: Από Αφγανιστάν και Ιράν έως Μογγολία και Κίνα.
Στην Ελλάδα: Σπάνιος περιπλανώμενος μετανάστης με αμμώδες χρώμα και κεραμιδί ουρά.
◾Kοκκινοκεφαλάς Lanius senator
Ο ποιο κοινός και ποιο πολυπληθής κεφαλάς της ελληνικής υπαίθρου. Τον συναντάμε σχεδόν παντού στην ηπειρωτική και νησιώτική Ελλάδα.
Βιότοπος: Σχεδόν παντού, από το ύψος της θάλασσας έως τα 1600μ. (ελαιώνες, αμπελώνες).
◾Παρδαλοκεφαλάς Lanius nubicus
Ο παρδαλοκεφαλάς είναι περισσότερο δασόβιος από τα άλλα είδη κεφαλάδων. Προτιμά περιοχές με υψηλούς θαμνοφραχτες.
Βιότοπος: Περισσότερο δασόβιος από τους άλλους. Προτιμά περιοχές με μικρές ανοιχτές επιφάνειες, υψηλούς θαμνοφράκτες και ανοιχτές επιφάνειες.
Εμφάνιση: Μικρόσωμος, ασπρόμαυρος με πορτοκαλί πλευρά.
◾Διπλοκεφαλάς Lanius excubitor
Υποείδη: Η φυλή L. m. meridionalis (Διπλοκεφαλάς του Νότου) απαντάται στη ΝΑ Ευρώπη (Ισπανία, Πορτογαλία) και τη Βόρεια Αφρική.
Χαρακτηριστικά: Μεγάλο μέγεθος, γκρίζο φτέρωμα και έντονη λευκή κηλίδα στις φτερούγες.
◾Σταχτοκεφαλάς ή Γαιδουροκεφαλάς Lanius minor
Βιότοπος: Ανοιχτές πεδινές περιοχές, τυπικά χωράφια με σιτηρά και αραιά δέντρα.
Αναγνώριση: Μοιάζει με τον Διπλοκεφαλά αλλά είναι μικρότερος. Το αρσενικό έχει μαύρο μέτωπο (η μάσκα επεκτείνεται πάνω από το ράμφος) και συχνά μια ροδαλή απόχρωση στο στήθος.
◾Τσάγκρα της Σενεγάλης Τchagra senegala.
Οικογένεια: Μαλακονωτίδες (Malaconotidae).
Περιγραφή: Πολύ ιδιαίτερο πουλί με πυρόξανθη κορώνα, ασπρόμαυρα σχέδια στο φτέρωμα και κοκκινωπό σβέρκο.
Εξάπλωση: Κυρίως Αφρικανικό είδος, που εμφανίζεται σπάνια στα όρια της περιοχής μας.
Ο αρσενικός Αετομάχος έχει πυρόξανθο φτέρωμα στη ράχη του ενώ το πρόσωπό του αυλακώνεται από μια φαρδιά και χαρακτηριστική μαύρη λωρίδα.
Χαρακτηριστικά: Πυρόξανθη ράχη στο αρσενικό, γκρι κεφάλι και μαύρη μάσκα.
Σημείωση: Ο μόνος κεφαλάς με τόσο έντονο φυλετικό διμορφισμό στην Ελλάδα.
◾Ξανθοκεφαλάς Lanius isabellinus
Εξάπλωση: Από Αφγανιστάν και Ιράν έως Μογγολία και Κίνα.
Στην Ελλάδα: Σπάνιος περιπλανώμενος μετανάστης με αμμώδες χρώμα και κεραμιδί ουρά.
◾Kοκκινοκεφαλάς Lanius senator
Ο ποιο κοινός και ποιο πολυπληθής κεφαλάς της ελληνικής υπαίθρου. Τον συναντάμε σχεδόν παντού στην ηπειρωτική και νησιώτική Ελλάδα.
Βιότοπος: Σχεδόν παντού, από το ύψος της θάλασσας έως τα 1600μ. (ελαιώνες, αμπελώνες).
◾Παρδαλοκεφαλάς Lanius nubicus
Ο παρδαλοκεφαλάς είναι περισσότερο δασόβιος από τα άλλα είδη κεφαλάδων. Προτιμά περιοχές με υψηλούς θαμνοφραχτες.
Βιότοπος: Περισσότερο δασόβιος από τους άλλους. Προτιμά περιοχές με μικρές ανοιχτές επιφάνειες, υψηλούς θαμνοφράκτες και ανοιχτές επιφάνειες.
Εμφάνιση: Μικρόσωμος, ασπρόμαυρος με πορτοκαλί πλευρά.
◾Διπλοκεφαλάς Lanius excubitor
Υποείδη: Η φυλή L. m. meridionalis (Διπλοκεφαλάς του Νότου) απαντάται στη ΝΑ Ευρώπη (Ισπανία, Πορτογαλία) και τη Βόρεια Αφρική.
Χαρακτηριστικά: Μεγάλο μέγεθος, γκρίζο φτέρωμα και έντονη λευκή κηλίδα στις φτερούγες.
◾Σταχτοκεφαλάς ή Γαιδουροκεφαλάς Lanius minor
Βιότοπος: Ανοιχτές πεδινές περιοχές, τυπικά χωράφια με σιτηρά και αραιά δέντρα.
Αναγνώριση: Μοιάζει με τον Διπλοκεφαλά αλλά είναι μικρότερος. Το αρσενικό έχει μαύρο μέτωπο (η μάσκα επεκτείνεται πάνω από το ράμφος) και συχνά μια ροδαλή απόχρωση στο στήθος.
◾Τσάγκρα της Σενεγάλης Τchagra senegala.
Οικογένεια: Μαλακονωτίδες (Malaconotidae).
Περιγραφή: Πολύ ιδιαίτερο πουλί με πυρόξανθη κορώνα, ασπρόμαυρα σχέδια στο φτέρωμα και κοκκινωπό σβέρκο.
Εξάπλωση: Κυρίως Αφρικανικό είδος, που εμφανίζεται σπάνια στα όρια της περιοχής μας.
