Βουκερωτίδες (bucerotidae) 
Οικογένεια πτηνών της τάξης των Κορακομόρφων. Περιλαμβάνει περισσότερα από 50 είδη των τροπικών περιοχών της Ασίας και της Αφρικής, με εντυπωσιακή εμφάνιση, πολλά από τα οποία είναι γνωστά με την κοινή ονομασία καλάο. Τα πουλιά αυτά έχουν χαρακτηριστικά μεγάλο ράμφος –δυσανάλογο προς το σώμα τους– το οποίο είναι κυρτό προς τα κάτω και φέρει συνήθως στο πάνω μέρος του ένα μεγάλο εξόγκωμα. Άλλα χαρακτηριστικά είναι το επίμηκες σώμα, ο μακρύς λαιμός και τα κοντά και φαρδιά φτερά. Η ουρά είναι μακριά και φέρει δέκα φτερά. Το μέγεθος του σώματός τους και ο χρωματισμός ποικίλλει ανάλογα με το γένος και το είδος.
Ζουν συνήθως πάνω στα δέντρα, όπου και κατασκευάζουν και τη φωλιά τους σε κοιλότητες. Το θηλυκό γεννά 5-6 αβγά και κατά την διάρκεια της αναπαραγωγής το αρσενικό κλείνει την θηλυκιά στην φωλιά σφραγίζοντας την είσοδο με λάσπη, αλλά αφήνει μια σχισμή για να μπορεί να την ταΐζει. Η θηλυκιά παραμένει έγκλειστη μέχρι να μεγαλώσουν τα μικρά και να μην χωράνε στη φωλιά. Ο λόγος που τα θηλυκά εγκλείονται στην φωλιά είναι για να αποφύγουν πιθανούς θηρευτές.
Τρέφετε κυρίως με φρούτα, καθώς επίσης και με αυγά πουλιών, νεοσσούς, έντομα, τρωκτικά και βατράχια,
Τυπικός εκπρόσωπος των Βουκερωτίδων είναι το είδος βούκερος ο ρινόκερος (Buceros rhinoceros) μήκους μέχρι από 80 έως 90 εκατοστά, από τα οποία περίπου τα μισά αντιστοιχούν στην ουρά και βάρος 2 έως 2,9 κιλά. Στη βάση του ράμφους φέρει ένα τεράστιο κυρτό κέρατο, γυρισμένο προς τα πάνω. Το ράμφος ως επί το πλείστον είναι λευκό στην άκρη και προς την βάση κιτρινωπό έως κόκκινο. Το κέρατο στο ράμφος είναι συνήθως κιτρινωπό έως κοκκινωπό. Το φτέρωμα είναι κυρίως μαύρο, αλλά συχνά με λευκή κοιλιά και λευκό στη βάση της ουράς. Τα αρσενικά έχουν μαύρα μάτια με κόκκινο ή πορτοκαλί δαχτύλιο, τα θηλυκά είναι μικρότερα και έχουν κόκκινο δαχτύλιο και λευκά μάτια. Ζει στη Μαλαϊκή χερσόνησο, στη Σουμάτρα, στην Ταϊλάνδη και στη Βόρνεο.
Άλλο είδος μεγαλύτερο από το προηγούμενο, είναι ο βούκερος ο δίκερος (Bucerus bicornis) που ζει στη νότια Ινδία και στη Μαλαισία· ξεπερνά σε μήκος το 1 μέτρο και έχει φαρδιές φτερούγες και μεγάλη ουρά.
Άλλα είδη, μικρότερα αλλά όχι λιγότερο παράξενα, ανήκουν στα γένη Tockus, Rhyticeros, βουκόρακας (bucorvous) κ.ά. που ζουν στην κεντρική και νότια Αφρική, στην Ινδία, στη χερσόνησο της Ινδοκίνας και στην Ινδονησία.
Τέσσερα είδη βρίσκονται υπό εξαφάνιση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της CITES
🔸Ράμφος: Διαθέτουν μακρύ, κυρτό ράμφος, το οποίο όμως στερείται του μεγάλου, βαρύ "κράνους" (casque) που συναντάμε στα μεγαλύτερα γένη.
🔸Πτήση: Η πτήση τους είναι χαρακτηριστική και "κυματιστή" (flapping and gliding).
🔸Διατροφή: Είναι παμφάγα. Τρέφονται με έντομα, μικρά ερπετά, τρωκτικά, φρούτα και σπόρους. Συχνά κυνηγούν στο έδαφος.
🔸Βιότοπος: Σαβάνες και ξηρές θαμνώδεις εκτάσεις της υποσαχάριας Αφρικής.
🔸Σημείωση: Πρόσφατα, το είδος αυτό χωρίστηκε σε 5 διαφορετικά είδη (π.χ. T. damarensis, T. ruahae) βάσει γεωγραφικής εξάπλωσης.
🔸Γεωγραφία: Νότια Αφρική (Ναμίμπια, Μποτσουάνα, Νότια Αφρική).
🔸Συμπεριφορά: Συχνά αποκαλείται "Flying Banana" λόγω του σχήματος και του χρώματος του ράμφους του.
🔸Βιότοπος: Πολύ ξηρές περιοχές και ημι-έρημοι της Ναμίμπια και της Ανγκόλας. Είναι το είδος που εξαρτάται λιγότερο από το νερό.
🔸Βιότοπος: Αποτελεί την εξαίρεση του γένους, καθώς προτιμά τα πυκνά, υγρά τροπικά δάση της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής αντί για τις ξηρές εκτάσεις.
🔸Γεωγραφία: Ανατολική Αφρική (Αιθιοπία, Κένυα, Τανζανία).
🔸Συμβίωση: Ορισμένα είδη (όπως ο Tockus erythrorhynchus) έχουν παρατηρηθεί να αναπτύσσουν μια μορφή συμβίωσης με τις μαγκούστες (Dwarf Mongooses). Οι βούκεροι προειδοποιούν τις μαγκούστες για αρπακτικά από τον αέρα, ενώ οι μαγκούστες ξεσηκώνουν έντομα από το έδαφος τα οποία τρώνε οι βούκεροι.
Γυμνός Λαιμός: Διαθέτουν έναν μεγάλο, φουσκωτό θύλακα στον λαιμό (gular pouch) χωρίς πούπουλα, ο οποίος έχει έντονα χρώματα (μπλε ή κίτρινο) και χρησιμεύει στην επικοινωνία και την προσέλκυση συντρόφων.
Φυλετικός Διμορφισμός: Τα αρσενικά και τα θηλυκά διαφέρουν σημαντικά στο χρώμα του φτερώματος του κεφαλιού και του λαιμού, καθώς και στο χρώμα του θύλακα.
🔸Λαιμός: Διαθέτει έντονο κίτρινο θύλακα με μια χαρακτηριστική μαύρη οριζόντια λωρίδα στη μέση.
🔸Γεωγραφία: Από τη Βορειοανατολική Ινδία και το Μπουτάν έως τη Νοτιοανατολική Ασία και τα νησιά της Ινδονησίας (Ιάβα, Βόρνεο).
🔸Διαφορά: Ο κίτρινος θύλακας στον λαιμό του δεν έχει τη μαύρη λωρίδα, εξ ου και το όνομα "Plain-pouched" (απλός θύλακας).
🔸Κατάσταση: Θεωρείται "Ευάλωτο" (Vulnerable) λόγω της απώλειας βιοτόπων.
🔸Λαιμός: Ο θύλακας είναι λευκός-γαλάζιος.
🔸Γεωγραφία: Μολούκες, Νέα Γουινέα, Αρχιπέλαγος του Βίσμαρκ και Νησιά του Σολομώντα. Είναι ο μοναδικός βούκερος που απαντάται ανατολικά της "Γραμμής του Γουάλας".
🔸Γεωγραφία: Ενδημικό στα νησιά Πανάι και Νέγρος των Φιλιππίνων.
🔸Κατάσταση: "Κρισίμως Κινδυνεύον" (Critically Endangered).
🔸Λαιμός: Μεγάλος γαλάζιος θύλακας.
🔸Γεωγραφία: Ενδημικό στο νησί Σουλαουέζι της Ινδονησίας.
🔸Αναπαραγωγική Συμπεριφορά Όπως σχεδόν όλοι οι Βούκεροι, τα είδη του γένους Rhyticeros έχουν μια μοναδική μέθοδο φωλιάσματος: Το θηλυκό μπαίνει σε μια κουφάλα δέντρου. Το ζευγάρι "χτίζει" μια πύλη από λάσπη, περιττώματα και υπολείμματα τροφής, φυλακίζοντας το θηλυκό μέσα. Αφήνουν μόνο μια μικρή σχισμή από την οποία το αρσενικό ταΐζει το θηλυκό (και αργότερα τους νεοσσούς) για εβδομάδες ή και μήνες.
Οικογένεια πτηνών της τάξης των Κορακομόρφων. Περιλαμβάνει περισσότερα από 50 είδη των τροπικών περιοχών της Ασίας και της Αφρικής, με εντυπωσιακή εμφάνιση, πολλά από τα οποία είναι γνωστά με την κοινή ονομασία καλάο. Τα πουλιά αυτά έχουν χαρακτηριστικά μεγάλο ράμφος –δυσανάλογο προς το σώμα τους– το οποίο είναι κυρτό προς τα κάτω και φέρει συνήθως στο πάνω μέρος του ένα μεγάλο εξόγκωμα. Άλλα χαρακτηριστικά είναι το επίμηκες σώμα, ο μακρύς λαιμός και τα κοντά και φαρδιά φτερά. Η ουρά είναι μακριά και φέρει δέκα φτερά. Το μέγεθος του σώματός τους και ο χρωματισμός ποικίλλει ανάλογα με το γένος και το είδος.
Τρέφετε κυρίως με φρούτα, καθώς επίσης και με αυγά πουλιών, νεοσσούς, έντομα, τρωκτικά και βατράχια,
Τυπικός εκπρόσωπος των Βουκερωτίδων είναι το είδος βούκερος ο ρινόκερος (Buceros rhinoceros) μήκους μέχρι από 80 έως 90 εκατοστά, από τα οποία περίπου τα μισά αντιστοιχούν στην ουρά και βάρος 2 έως 2,9 κιλά. Στη βάση του ράμφους φέρει ένα τεράστιο κυρτό κέρατο, γυρισμένο προς τα πάνω. Το ράμφος ως επί το πλείστον είναι λευκό στην άκρη και προς την βάση κιτρινωπό έως κόκκινο. Το κέρατο στο ράμφος είναι συνήθως κιτρινωπό έως κοκκινωπό. Το φτέρωμα είναι κυρίως μαύρο, αλλά συχνά με λευκή κοιλιά και λευκό στη βάση της ουράς. Τα αρσενικά έχουν μαύρα μάτια με κόκκινο ή πορτοκαλί δαχτύλιο, τα θηλυκά είναι μικρότερα και έχουν κόκκινο δαχτύλιο και λευκά μάτια. Ζει στη Μαλαϊκή χερσόνησο, στη Σουμάτρα, στην Ταϊλάνδη και στη Βόρνεο.
Άλλο είδος μεγαλύτερο από το προηγούμενο, είναι ο βούκερος ο δίκερος (Bucerus bicornis) που ζει στη νότια Ινδία και στη Μαλαισία· ξεπερνά σε μήκος το 1 μέτρο και έχει φαρδιές φτερούγες και μεγάλη ουρά.
Άλλα είδη, μικρότερα αλλά όχι λιγότερο παράξενα, ανήκουν στα γένη Tockus, Rhyticeros, βουκόρακας (bucorvous) κ.ά. που ζουν στην κεντρική και νότια Αφρική, στην Ινδία, στη χερσόνησο της Ινδοκίνας και στην Ινδονησία.
Τέσσερα είδη βρίσκονται υπό εξαφάνιση και περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της CITES
Οικογένεια: Βουκερωτίδες (bucerotidae) Γένος Tockus
Το γένος Tockus περιλαμβάνει 15 είδη που συναντούνται μόνο στην Αφρική. Είναι τα μικρότερα είδη της οικογένειας Βουκερωτίδες (Bucerotidae). Εκτός από το είδος Tockus camurus το οποίο προτιμά υγρότοπους, τα υπόλοιπα είδη προτιμούν ξηρές θαμνώδεις εκτάσεις.❶ T. alboterminatus
❷ T. bradfieldi
❸ T. erythrorhynchus
❹ T. fasciatus
❺ T.hemprichii
❶ Tockus alboterminatus
❷ Tockus bradfieldi
❸ Tockus erythrorhynchus
❹ Tockus fasciatus
❺ Tockus hemprichii
❷ Tockus bradfieldi
❸ Tockus erythrorhynchus
❹ Tockus fasciatus
❺ Tockus hemprichii
❻ T. monteiri
❼ T. nasutus
❽ T. rufirostris
❾ T. leucomelas
❿ T. pallidirostris
❻ Tockus monteiri
❼ Tockus nasutus
❽ Tockus rufirostris
❾ Tockus leucomelas
❿ Tockus pallidirostris
❼ Tockus nasutus
❽ Tockus rufirostris
❾ Tockus leucomelas
❿ Tockus pallidirostris
Γενικά Χαρακτηριστικά
🔸Μέγεθος: Είναι τα μικρότερα μέλη της οικογένειας, με μήκος που κυμαίνεται από 30 έως 50 εκατοστά.🔸Ράμφος: Διαθέτουν μακρύ, κυρτό ράμφος, το οποίο όμως στερείται του μεγάλου, βαρύ "κράνους" (casque) που συναντάμε στα μεγαλύτερα γένη.
🔸Πτήση: Η πτήση τους είναι χαρακτηριστική και "κυματιστή" (flapping and gliding).
🔸Διατροφή: Είναι παμφάγα. Τρέφονται με έντομα, μικρά ερπετά, τρωκτικά, φρούτα και σπόρους. Συχνά κυνηγούν στο έδαφος.
Κύρια Είδη του Γένους Tockus
◾1. Κόκκινοραμφος Βούκερος (Red-billed Hornbill - Tockus erythrorhynchus)
🔸Περιγραφή: Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο είδος. Έχει λευκό στήθος, γκρίζα-μαύρη ράχη με λευκές κηλίδες και έντονο κόκκινο ράμφος.🔸Βιότοπος: Σαβάνες και ξηρές θαμνώδεις εκτάσεις της υποσαχάριας Αφρικής.
🔸Σημείωση: Πρόσφατα, το είδος αυτό χωρίστηκε σε 5 διαφορετικά είδη (π.χ. T. damarensis, T. ruahae) βάσει γεωγραφικής εξάπλωσης.
◾2. Κιτρινόραμφος Βούκερος (Southern Yellow-billed Hornbill - Tockus leucomelas)
🔸Περιγραφή: Χαρακτηρίζεται από το τεράστιο, έντονο κίτρινο ράμφος του. Το δέρμα γύρω από τα μάτια είναι ροζ.🔸Γεωγραφία: Νότια Αφρική (Ναμίμπια, Μποτσουάνα, Νότια Αφρική).
🔸Συμπεριφορά: Συχνά αποκαλείται "Flying Banana" λόγω του σχήματος και του χρώματος του ράμφους του.
◾3. Βούκερος του Μοντέιρο (Monteiro's Hornbill - Tockus monteiri)
🔸Περιγραφή: Ένα από τα μεγαλύτερα είδη του γένους με μακρύ κόκκινο ράμφος.🔸Βιότοπος: Πολύ ξηρές περιοχές και ημι-έρημοι της Ναμίμπια και της Ανγκόλας. Είναι το είδος που εξαρτάται λιγότερο από το νερό.
◾4. Νάνος Βούκερος (Red-billed Dwarf Hornbill - Tockus camurus)
🔸Περιγραφή: Το μικρότερο είδος του γένους (περίπου 30 εκ.).🔸Βιότοπος: Αποτελεί την εξαίρεση του γένους, καθώς προτιμά τα πυκνά, υγρά τροπικά δάση της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής αντί για τις ξηρές εκτάσεις.
◾5. Βούκερος του Ντέκεν (Von der Decken's Hornbill - Tockus deckeni)
🔸Περιγραφή: Το αρσενικό έχει δίχρωμο ράμφος (κόκκινο και κρεμ), ενώ το θηλυκό έχει μαύρο ράμφος.🔸Γεωγραφία: Ανατολική Αφρική (Αιθιοπία, Κένυα, Τανζανία).
Συμπεριφορά και Αναπαραγωγή
🔸Στρατηγική Φωλιάσματος: Όπως και οι μεγαλύτεροι συγγενείς τους, τα θηλυκά σφραγίζονται μέσα σε κουφάλες δέντρων με τη βοήθεια του αρσενικού. Το θηλυκό παραμένει έγκλειστο για να επωάσει τα αυγά και να φροντίσει τους νεοσσούς, ενώ το αρσενικό το ταΐζει μέσω μιας σχισμής.🔸Συμβίωση: Ορισμένα είδη (όπως ο Tockus erythrorhynchus) έχουν παρατηρηθεί να αναπτύσσουν μια μορφή συμβίωσης με τις μαγκούστες (Dwarf Mongooses). Οι βούκεροι προειδοποιούν τις μαγκούστες για αρπακτικά από τον αέρα, ενώ οι μαγκούστες ξεσηκώνουν έντομα από το έδαφος τα οποία τρώνε οι βούκεροι.
Οικογένεια: Βουκερωτίδες (bucerotidae) Γένος Rhyticeros
Οι Βούκεροι του γένους Rhyticeros είναι μεγάλα, δενδρόβια πουλιά των τροπικών δασών της Νοτιοανατολικής Ασίας και των νησιών του Ειρηνικού. Το όνομά τους προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις "ρυτίς" (ρυτίδα/πτυχή) και "κέρας" (κέρατο), αναφερόμενο στις κεράτινες πτυχώσεις στη βάση του ράμφους τους.Κοινά Χαρακτηριστικά του Γένους
Το Κράνος (Casque): Διαθέτουν ένα χαμηλό κράνος στη βάση του πάνω ράμφους, το οποίο αποτελείται από μια σειρά από εγκάρσιες πτυχώσεις ή "φέτες". Ο αριθμός των πτυχώσεων αυξάνεται με την ηλικία του πουλιού.Γυμνός Λαιμός: Διαθέτουν έναν μεγάλο, φουσκωτό θύλακα στον λαιμό (gular pouch) χωρίς πούπουλα, ο οποίος έχει έντονα χρώματα (μπλε ή κίτρινο) και χρησιμεύει στην επικοινωνία και την προσέλκυση συντρόφων.
Φυλετικός Διμορφισμός: Τα αρσενικά και τα θηλυκά διαφέρουν σημαντικά στο χρώμα του φτερώματος του κεφαλιού και του λαιμού, καθώς και στο χρώμα του θύλακα.
❶ R. undulatus
❷ R. plicatus
❶ Rhyticeros undulatus
❷ Rhyticeros plicatus
❷ Rhyticeros plicatus
Κύρια Είδη του Γένους Rhyticeros
◾1. Wreathed Hornbill (Rhyticeros undulatus)
🔸Περιγραφή: Ένα από τα πιο διαδεδομένα είδη. Το αρσενικό έχει λευκό-κρεμ κεφάλι και λαιμό, ενώ το θηλυκό είναι εντελώς μαύρο.🔸Λαιμός: Διαθέτει έντονο κίτρινο θύλακα με μια χαρακτηριστική μαύρη οριζόντια λωρίδα στη μέση.
🔸Γεωγραφία: Από τη Βορειοανατολική Ινδία και το Μπουτάν έως τη Νοτιοανατολική Ασία και τα νησιά της Ινδονησίας (Ιάβα, Βόρνεο).
2. Plain-pouched Hornbill (Rhyticeros subruficollis)
🔸Περιγραφή: Μοιάζει εξαιρετικά με τον R. undulatus, αλλά είναι ελαφρώς μικρότερος.🔸Διαφορά: Ο κίτρινος θύλακας στον λαιμό του δεν έχει τη μαύρη λωρίδα, εξ ου και το όνομα "Plain-pouched" (απλός θύλακας).
🔸Κατάσταση: Θεωρείται "Ευάλωτο" (Vulnerable) λόγω της απώλειας βιοτόπων.
◾3. Blyth's Hornbill / Papuan Hornbill (Rhyticeros plicatus)
🔸Περιγραφή: Το αρσενικό έχει εντυπωσιακό χρυσαφένιο-πορτοκαλί κεφάλι και λαιμό.🔸Λαιμός: Ο θύλακας είναι λευκός-γαλάζιος.
🔸Γεωγραφία: Μολούκες, Νέα Γουινέα, Αρχιπέλαγος του Βίσμαρκ και Νησιά του Σολομώντα. Είναι ο μοναδικός βούκερος που απαντάται ανατολικά της "Γραμμής του Γουάλας".
◾4. Rufous-headed Hornbill (Rhyticeros waldeni)
🔸Περιγραφή: Ένα από τα πιο σπάνια και απειλούμενα πουλιά στον κόσμο. Έχει έντονο κεραμιδί κεφάλι και ρυτιδωτό κράνος.🔸Γεωγραφία: Ενδημικό στα νησιά Πανάι και Νέγρος των Φιλιππίνων.
🔸Κατάσταση: "Κρισίμως Κινδυνεύον" (Critically Endangered).
◾5. Knobbed Hornbill (Rhyticeros cassidix)
🔸Περιγραφή: Διαθέτει ένα πολύ υψηλό, έντονο κόκκινο κράνος (ειδικά το αρσενικό).🔸Λαιμός: Μεγάλος γαλάζιος θύλακας.
🔸Γεωγραφία: Ενδημικό στο νησί Σουλαουέζι της Ινδονησίας.
🔸Αναπαραγωγική Συμπεριφορά Όπως σχεδόν όλοι οι Βούκεροι, τα είδη του γένους Rhyticeros έχουν μια μοναδική μέθοδο φωλιάσματος: Το θηλυκό μπαίνει σε μια κουφάλα δέντρου. Το ζευγάρι "χτίζει" μια πύλη από λάσπη, περιττώματα και υπολείμματα τροφής, φυλακίζοντας το θηλυκό μέσα. Αφήνουν μόνο μια μικρή σχισμή από την οποία το αρσενικό ταΐζει το θηλυκό (και αργότερα τους νεοσσούς) για εβδομάδες ή και μήνες.
